آپنه خواب چیست؟ علائم، دلایل و درمان وقفه تنفسی در خواب

آپنه خواب چیست؟

آپنه خواب یک بیماری شایع است که در آن تنفس شما به طور مکرر هنگام خواب متوقف شده و دوباره شروع می‌شود. این وضعیت می‌تواند از دریافت اکسیژن کافی به بدن شما جلوگیری کند.

اگر با صدای بلند خروپف می‌کنید و حتی پس از یک خواب کامل شبانه احساس خستگی می‌کنید، ممکن است به این بیماری مبتلا شده باشید.

اگر فکر می‌کنید ممکن است آپنه خواب داشته باشید، به پزشک متخصص مراجعه کنید. درمان می‌تواند علائم شما را کاهش دهد و ممکن است به جلوگیری از مشکلات قلبی و سایر عوارض کمک کند.

انواع آپنه خواب

انواع اصلی آپنه خواب عبارتند از:

آپنه انسدادی خواب

این رایج ترین نوع آپنه خواب است و زمانی اتفاق می‌افتد که راه هوایی فوقانی شما بارها در حین خواب مسدود می‌شود و جریان هوا را کاهش می‌دهد یا به طور کامل متوقف می‌کند. این وضعیت معمولا به این دلیل اتفاق می‌افتد که، بافت نرم پشت گلو شما فرو می‌ریزد.

هنگامی‌که عضلات شل می‌شوند، با هر تنفس راه هوایی شما باریک یا بسته می‌شود. در نتیجه شما نمی‌توانید هوای کافی دریافت کنید که می‎تواند سطح اکسیژن خون را کاهش دهد. این می‌تواند خواب شما را تحت تاثیر قرار دهد، جریان اکسیژن را به اندام های حیاتی شما کاهش دهد و منجر به ریتم غیر طبیعی قلب شود.

این الگو می‌تواند 5 الی 30 بار یا بیشتر در هر ساعت، در تمام شب تکرار شود. این امر رسیدن به مراحل عمیق و آرام خواب را برای شما دشوار می‌کند.

آپنه مرکزی خواب

در آپنه مرکزی خواب راه هوایی شما مسدود نمی‌شود، بلکه وضعیت تنفس شما به طور منظم در طول خواب، به دلیل عملکرد نادرست مغز مختل می‌شود. در واقع در این وضعیت، مغز به عضلات فرمان نمی‌دهد که عمل تنفس را انجام دهند، در نتیجه با تنگی نفس از خواب بیدار می‌شوید و یا خوابیدن برای شما دشوار می‌شود.

این نوع آپنه خواب اغلب در افراد مبتلا به بیماری عصبی-عضلانی مانند اسکلروز جانبی آمیوتروفیک، سکته مغزی، نارسایی قلبی، هیپوکسی، سایر اشکال بیماری قلبی، کلیوی یا ریوی رخ می‌دهد.

آپنه خواب پیچیده

این نوع سندرم زمانی اتفاق می‌افتد که هم آپنه انسدادی و هم آپنه مرکزی خواب داشته باشید. پزشکان اغلب این وضعیت را آپنه مرکزی خواب اورژانس درمان می‌نامند.

علائم آپنه خواب

معمولا شما اولین علائم این اختلال خواب را متوجه نمی شوید. اما فرد دیگری ممکن است متوجه علائم شما در هنگام خواب بشود. علائم آپنه انسدادی و آپنه مرکزی خواب با هم همپوشانی دارند و گاهی اوقات تشخیص نوع شما را دشوار می‌کند. شایع‌ترین علائم آن عبارتند از:

• خروپف با صدای بلند
• تنفسی که در هنگام خواب شروع و متوقف می‌شود
• نفس نفس زدن هنگام خواب
• خشکی دهان یا گلو درد هنگام بیدار شدن از خواب
• خستگی یا خواب آلودگی در طول روز
• مشکل در تمرکز، فراموشی، یا بدخلقی
• عرق شبانه
• نیاز دائمی به ادرار کردن در شب
• بی خوابی
• اختلال عملکرد جنسی
• سردرد

دلایل آپنه خواب

آپنه مرکزی خواب به دلیل مشکلاتی در نحوه کنترل تنفس، توسط مغز هنگام خواب ایجاد می‌شود.

آپنه انسدادی خواب ناشی از شرایطی است که جریان هوا را در طول خواب، از طریق مجاری هوایی فوقانی شما مسدود می‌کند. اینها می‌توانند شامل موارد زیر باشند:

• گرفتگی بینی
• شل شدن عضلات و سایر بافت‌ها در دهان و گلو
• بافت‌های ضخیم و ذخایر چربی اضافی در اطراف راه هوایی

سن، سابقه خانوادگی، عادات سبک زندگی، سایر شرایط پزشکی و برخی از ویژگی های بدن شما می‌توانند خطر آپنه خواب را افزایش دهند. تغییرات سبک زندگی سالم می‌تواند به کاهش خطر ابتلای شما به این بیماری کمک کند.

عوامل خطر آپنه خواب

بسیاری از شرایط می‌توانند باعث ایجاد این بیماری شوند. برخی از عوامل خطر مانند عادات سبک زندگی ناسالم را می‌توان تغییر داد. سایر عوامل مانند سن، سابقه خانوادگی، نژاد، قومیت و جنسیت را نمی‌توان تغییر داد.

آپنه انسدادی خواب

عواملی که خطر ابتلا به این نوع را افزایش می‌دهند عبارتند از:

سن

آپنه خواب ممکن است در هر سنی رخ دهد، اما با افزایش سن شما نیز خطر شما افزایش می‌یابد. با افزایش سن، بافت چربی می‌تواند در گردن و زبان شما ایجاد شود و خطر ابتلا به این بیماری را افزایش دهد.

چاقی

شایع‌ترین علت آپنه خواب چاقی است. افراد مبتلا به این عارضه می‌توانند رسوبات چربی در گردن خود داشته باشند که می‌تواند راه هوایی فوقانی را مسدود کند. حفظ وزن مناسب می‌تواند به پیشگیری یا درمان آپنه خواب ناشی از چاقی کمک کند.

سابقه خانوادگی و ژنتیک

آپنه خواب می‌تواند ارثی باشد. ژن‌های شما به تعیین اندازه و شکل جمجمه، صورت و راه هوایی فوقانی کمک می‌کنند. همچنین، ژن‌های شما می‌توانند خطر ابتلا به سایر بیماری‌ها را که می‌توانند منجر به آپنه خواب شوند مانند شکاف لب و پیوند خارجی کام و سندرم داون افزایش دهند.

عادات سبک زندگی

نوشیدن الکل و سیگار می‌تواند خطر آپنه خواب را افزایش دهد. الکل می‌تواند ماهیچه‌های دهان و گلو را شل کند که ممکن است راه هوایی فوقانی شما را مسدود کند. سیگار کشیدن می‌تواند باعث التهاب در راه هوایی فوقانی شما شود که بر تنفس تأثیر می‌گذارد.

شرایط پزشکی

نارسایی احتقانی قلب، فشار خون بالا، پارکینسون و دیابت نوع 2 برخی از شرایطی هستند که ممکن است خطر آپنه انسدادی خواب را افزایش دهند. سندرم تخمدان پلی کیستیک، اختلالات هورمونی، سکته قبلی و بیماری‌های ریوی مزمن مانند آسم نیز می‌توانند خطر را افزایش دهند.

اختلالات غددی و هورمونی

سطح هورمون شما می‌تواند بر اندازه و شکل صورت، زبان و راه هوایی تأثیر بگذارد. افرادی که سطوح پایین هورمون تیروئید یا سطوح بالای انسولین یا هورمون رشد دارند، بیشتر در معرض خطر آپنه خواب هستند.

گرفتگی بینی

اگر در تنفس از طریق بینی مشکل دارید (چه به دلیل یک مشکل آناتومیکی یا آلرژی) احتمال ابتلا به آپنه انسدادی خواب بیشتر است.

لوزه‌های بزرگ و گردن ضخیم

این ویژگی‌ها ممکن است باعث آپنه خواب شوند، زیرا راه هوایی فوقانی شما را باریک می‌کنند. همچنین، داشتن زبان بزرگ می‌تواند باعث شود که زبان در هنگام خواب راه هوایی شما را مسدود کند.

جنسیت

مردان 2 تا 3 برابر بیشتر از زنان در معرض خطر ابتلا به آپنه خواب هستند. با این حال، اگر زنان اضافه وزن داشته باشند یا یائسگی را پشت سر گذاشته باشند، خطر ابتلا را افزایش می‌دهند.

آپنه مرکزی خواب

عواملی که خطر ابتلا به این نوع آپنه خواب را افزایش می‌دهند عبارتند از:

سن

با افزایش سن، تغییرات طبیعی در نحوه کنترل تنفس مغز در طول خواب، ممکن است خطر ابتلا به آپنه خواب را افزایش دهد.

سابقه خانوادگی و ژنتیک

ژن‌های شما می‌توانند بر نحوه کنترل تنفس در طول خواب توسط مغز تأثیر بگذارند. شرایط ژنتیکی مانند سندرم مادرزادی هیپوونتیلاسیون مرکزی می‌تواند خطر ابتلا را افزایش دهد.

عادات سبک زندگی

نوشیدن الکل و سیگار می‌تواند بر نحوه کنترل خواب یا ماهیچه های درگیر در تنفس تأثیر بگذارد.

شرایط پزشکی

برخی از شرایطی که بر نحوه کنترل راه هوایی و ماهیچه‌های قفسه سینه شما، توسط مغز تأثیر می‌گذارند، می‌توانند خطر ابتلا شما به این بیماری را افزایش دهند. اینها شامل نارسایی قلبی، سکته مغزی، اسکلروز جانبی آمیوتروفیک (ALS) و میاستنی گراویس است. همچنین، سطح هورمون شما می‌تواند بر نحوه کنترل تنفس شما توسط مغز تأثیر بگذارد.

مصرف مواد افیونی

اختلال مصرف مواد افیونی یا استفاده طولانی مدت از داروهای مسکن تجویز شده مبتنی بر مواد افیونی می‌تواند باعث ایجاد مشکلاتی در نحوه کنترل خواب توسط مغز شود.

زایمان زودرس

نوزادانی که قبل از هفته 37 بارداری به دنیا می‌آیند بیشتر در معرض خطر مشکلات تنفسی در هنگام خواب هستند. در بیشتر موارد با بزرگتر شدن نوزاد، خطر کاهش می‌یابد.

عوارض آپنه خواب

آپنه خواب درمان نشده می‌تواند باعث ایجاد شرایط زیر بشود:

• خستگی روزانه. این بیماری ممکن است باعث بیدار شدن مکرر شما شود که می‌تواند خواب طبیعی و سالم را برای شما سخت کند. این وضعیت می‌تواند منجر به خواب آلودگی، خستگی، تحریک پذیری، زودرنجی، بدخلقی یا افسردگی در طول روز شود. خستگی در طول روز می‌تواند باعث شود که در محل کار یا مدرسه به خواب بروید و احتمال تصادف با وسیله نقلیه را افزایش دهید.
• فشار خون بالا یا مشکلات قلبی. افت ناگهانی سطح اکسیژن خون هنگام خواب می‌تواند فشار خون شما را افزایش دهد و بر سیستم قلبی عروقی شما فشار وارد کند. آپنه انسدادی خواب همچنین می‌تواند شما را در معرض خطر سکته قلبی، سکته مغزی یا ضربان قلب غیر طبیعی قرار دهد.
• دیابت نوع 2. آپنه خواب شما را در معرض خطر بیشتری برای مقاومت به انسولین و دیابت نوع 2 قرار می‌دهد.
• سندرم متابولیک. این اختلال که شامل فشار خون بالا، سطوح غیرطبیعی کلسترول، قند خون بالا و افزایش دور کمر است، می‌تواند منجر به افزایش خطر بیماری قلبی شود.
• عوارض داروها و جراحی. آپنه انسدادی خواب می‌تواند باعث شود افراد با داروهای خاص یا پس از جراحی بزرگ دچار مشکلاتی شوند. زیرا احتمال ابتلا به مشکلات تنفسی در این وضعیت بیشتر می‌شود، مخصوصا زمانی که تحت بیهوشی یا دراز کشیدن به پشت هستند.
• عوارض کبدی. این بیماری می‌تواند باعث شود افراد در تست های عملکرد کبد نتایج غیر طبیعی داشته باشند. کبد آنها نیز احتمالا علائم زخم را نشان می‌دهد.

تشخیص آپنه خواب

پزشک ممکن است بر اساس علائم، نشانه‎ ها و وضعیت خواب شما ارزیابی کند که به این بیماری مبتلا هستید یا خیر. معمولا آزمایش‎های تشخیص آپنه خواب شامل موارد زیر هستند:

• پلی سومنوگرافی شبانه. در طول این آزمایش، شما به تجهیزاتی متصل هستید که فعالیت قلب، ریه، مغز، الگوهای تنفس، سطح اکسیژن خون و حرکات دست و پا را هنگام خواب کنترل می‌کند.
• تست خواب خانگی. پزشک شما ممکن است آزمایش‌های ساده‌ای را برای تشخیص این بیماری در خانه، به شما ارائه دهد. این تست‌ها معمولا ضربان قلب، سطح اکسیژن خون، جریان هوا و الگوهای تنفسی شما را اندازه گیری می‌کنند. پزشک براساس نتایج این آزمایش‌ها روش درمانی شما را تشخیص می‌دهد. اگر دچار آپنه انسدادی خواب هستید، ممکن است به پزشک گوش، حلق و بینی معرفی شوید تا انسداد بینی یا گلو را رفع کند. برای یافتن دلایل بروز آپنه مرکزی خواب ممکن است ارزیابی نهایی توسط پزشک متخصص قلب و عروق ضروری باشد.

درمان آپنه خواب

هدف از درمان وقفه تنفسی در خواب، عادی سازی تنفس در طول خواب و رفع هرگونه مشکل اساسی سلامتی است. گزینه ها به علت و شدت علائم بستگی دارد. برای موارد خفیف‌تر آپنه خواب، پزشک شما ممکن است فقط تغییرات سبک زندگی را توصیه کند.

تغییر سبک زندگی

اصلاح سبگ زندگی برای عادی سازی تنفس ضروری است و اولین قدم حیاتی در درمان آپنه خواب است. آنها عبارتند از:

• پیروی از یک رژیم غذایی سالم برای قلب
• ایجاد عادات خواب سالم
• محدود کردن مصرف الکل
• ترک سیگار
• مدیریت وزن
• به پهلو خوابیدن

عمل جراحی

روش‌های جراحی مختلفی وجود دارند که می‌توانند راه هوایی را در افراد مبتلا به آپنه خواب باز کنند. جراحی می‌تواند بافت انسدادی را سفت یا کوچک کند یا بافت اضافی یا لوزه‌های بزرگ شده را از بین ببرد. بسته به وسعت جراحی، فرد ممکن است این عمل را در مطب پزشک یا بیمارستان انجام دهد.

این جراحی‌ها عبارتند از:

• انقباض بافت (سومنوپلاستی)
• برداشتن لوزه (آدنوتونسیلکتومی)
• برداشتن بافت (یووُولوپالاتوفارینگوپلاستی)
• جراحی فک
• جراحی بینی

دستگاه‌های تنفسی

دستگاه فشار مثبت مداوم راه هوایی (CPAP) روش اصلی برای درمان آپنه خواب است. این دستگاه با تأمین آرام جریان مداوم فشار مثبت هوا از طریق ماسک، راه هوایی شما را باز نگه می‎دارد. برخی از افراد در استفاده از CPAP مشکل دارند و قبل از دستیابی به منافع پایدار، درمان را متوقف می‌کنند.

با این‌حال، معمولا کمی تغییر در تنظیمات دستگاه می‎تواند باعث رفع این مشکل شود. همچنین افزودن رطوبت به هوا هنگام عبور از ماسک می‎تواند علائم خشکی بینی را تسکین دهد.

عوارض جانبی درمان با این دستگاه، ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• تراکم، گرفتگی
• خشکی چشم
• خشکی دهان
• خونریزی بینی
• آبریزش بینی

اگر احساس ناراحتی یا نفخ معده دارید، باید استفاده از دستگاه CPAP را متوقف کنید و به پزشک خود اطلاع دهید.

بسته به نوع آپنه خواب شما، ممکن است به نوع دیگری از دستگاه تنفسی مانند دستگاه تنظیم خودکار فشار مثبت راه هوایی (APAP) یا دستگاه فشار مثبت راه هوایی دوسطحی (BPAP) نیاز داشته باشید. توصیه می‌شود که قبل از استفاده از این دستگاه‌ها به پزشک متخصص مراجعه کنید تا پزشک مناسب‌ترین دستگاه را برای درمان شما تجویز کند.

دستگاه‌های دهانی

دستگاه‌های دهانی (که به آنها لوازم دهانی نیز گفته می‌شود) وسایلی هستند که برای جلوگیری از مسدود شدن راه‌های هوایی در هنگام خواب در دهان قرار می‌گیرند. این دستگاه‌ها برای افراد مبتلا به آپنه خواب خفیف یا متوسط مناسب است.

دو نوع دستگاه دهانی برای باز کردن راه هوایی فوقانی هنگام خواب وجود دارد.

• دستگاه تغییر موقعیت فک پایین. اینها دستگاه‌هایی هستند که دندان‌های بالا و پایین را می‌پوشانند و فک پایین را در موقعیتی نگه می‌دارند که از لغزش آن به عقب و مسدود شدن راه هوایی فوقانی جلوگیری می‌کند.
• دستگاه‌های نگهدارنده زبان. اینها دستگاه‌هایی هستند که زبان را در موقعیت رو به جلو نگه می‌دارند تا از انسداد راه هوایی فوقانی جلوگیری کنند.

استفاده از این دستگاه به باز نگه داشتن راه هوایی فوقانی شما کمک می‌کند و از آپنه خواب و خروپف جلوگیری می‌کند. عوارض جانبی این وسیله ممکن است شامل درد فک یا دندان و تشدید احتمالی بیماری مفصل گیجگاهی فکی باشد.

دارو

برخی از داروها ممکن است به آپنه مرکزی خواب کمک کنند. البته فقط باید پس از مشورت با پزشک متخصص استفاده شوند، زیرا ممکن است عوارض جانبی شدیدی داشته باشند و برای همه افراد مناسب نیستند. برخی از این داروها عبارتند از:

• استازولامید
• زولپیدم
• تریازولام

جلوگیری از ابتلا به آپنه خواب

آپنه خواب گاهی قابل پیشگیری است، به خصوص در مواردی که به دلیل اضافه وزن یا چاقی فرد اتفاق می‌افتد. با این حال، برخی از افراد وزن بدن خود را سالم نگه می‌دارند یا کمبود وزن دارند و همچنان به این بیماری مبتلا می‌شوند. برای این افراد، یک مشکل ساختاری معمولا علت آپنه آنها است، بنابراین نمی توانند از آن جلوگیری کنند.

بهترین کارهایی که می‌توانید برای کاهش خطر خود انجام دهید، عبارتند از:

• حفظ وزن مناسب
• تغییر عادات سبک زندگی
• مدیریت شرایط سلامتی مانند کلسترول بالا، فشار خون بالا، دیابت نوع 2 و …
• مراجعه به پزشک برای معاینه سلامتی (حداقل سابی یک بار)

چشم انداز این بیماری چیست؟

چشم انداز این بیماری به عوامل زیادی بستگی دارد. شدت و نوع آپنه خواب در انتخاب درمان تاثیر می‌گذارد. با این حال، پیروی از درمان معمولا بزرگترین عامل تعیین کننده در تأثیر این وضعیت بر زندگی شما است. رعایت دقیق درمان بسیار مهم است.

استفاده از درمان‌ها و رعایت آن‌ها، به‌ویژه درمان‌های مداوم مانند دستگاه‌های فشار مثبت راه هوایی، می‌تواند به بهبود وضعیت شما کمک شایانی کند.

بسیاری از افراد به مدت یک ماه یا بیشتر از درمان‌هایی مانند دستگاه های فشار مثبت راه هوایی استفاده می‌کنند، اما سپس استفاده از آنها را متوقف می‌کنند. این می‌تواند خطر عوارض و نتیجه منفی را افزایش دهد.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

در صورت ابتلا به این بیماری چه زمانی به پزشک مراجعه کنم؟

بین آپنه خواب و مسائل مختلف سلامتی مانند مشکل در تمرکز، افسردگی، سکته قلبی و سکته مغزی ارتباطی وجود دارد. همچنین ممکن است خطر فشار خون بالا را افزایش دهد.

ممکن است فرد نداند که به این بیماری مبتلا است، اما شریک خواب یا سایر اعضای خانواده ممکن است متوجه آن شوند و می‌توانند به او اطلاع دهند.

ارتباط بین شرایط همیشه مشخص نیست، اما فردی که علائم آپنه خواب را دارد، باید به پزشک متخصص مراجعه کند، زیرا ممکن است نشان دهنده یک مشکل اساسی باشد.

پزشک چه سوالاتی از من می‌پرسد؟

پزشک شما احتمالا چند سوال از شما می‌پرسد. آماده بودن برای پاسخ دادن به آنها ممکن است زمانی را برای مرور هر نقطه‌ای که می‌خواهید زمان بیشتری را صرف آن کنید، آزاد کند. این سوالات عبارتند از:

• آیا علائم شما مداوم بوده است یا می‌آیند و می‌روند؟
• علائم شما چقدر شدید است؟
• همسرتان علائم شما را چگونه توصیف می‌کند؟
• آیا در طول خواب تنفس شما قطع می‌شود؟ اگر چنین است، چند بار در شب؟
• چه چیزی باعث تحریک علائم شما می‌شود؟

سخن پایانی از آرتا پیشرو

آپنه خواب یک بیماری شایع است که تنفس فرد را در هنگام خواب مختل می‌کند. این می‌تواند منجر به خستگی و مشکل در تمرکز شود و ممکن است نشانه ای از یک بیماری زمینه ای باشد. با گذشت زمان، این بیماری می‌تواند منجر به عوارض جدی یا حتی مرگبار شود، بنابراین تشخیص و درمان به موقع بسیار مهم است.

اغلب یک فرد نمی داند که به این بیماری مبتلا است یا خیر، اما کسی که با آن زندگی می‌کند ممکن است متوجه علائم آن شود. هرکسی که علائم آپنه خواب را تجربه می‌کند باید به پزشک مراجعه کند تا بتواند به موقع این بیماری را درمان کند. همچنین در صورتی که شرایط مراجعه حضوری به پزشک را ندارید، می‌توانید از خدمت ویزیت پزشک در منزل آرتا پیشرو استفاده کنید.

ما در این مقاله از آرتا پیشرو، سعی کردیم تمامی موارد مرتبط با آپنه خواب از انواع آن، علت آپنه خواب، تشخیص و درمان آن را برای شما عزیزان توضیح دهیم. اگر شما هم تجربه‌ی این چنینی داشته‌اید، حتما نظرات و تجربیات خود را برای ما بنویسید تا دیگران هم بتوانند از آنها نهایت استفاده را ببرند.