میگرن چیست؟
میگرن یک سردرد شدید است که می‌تواند باعث درد شدید ضربان دار در یک طرف سر شود. این نوع سردرد اغلب با حالت تهوع، استفراغ، حساسیت شدید به نور و صدا همراه است. حملات میگرن می‌تواند از ساعت‌ها تا چند روز ادامه داشته باشد و درد آن می‌تواند آنقدر شدید باشد که در فعالیت‌های روزانه شما اختلال ایجاد کند.
این نوع سردرد می‌تواند افراد را به روش‌های مختلفی تحت تاثیر قرار دهد و محرک‌ها، شدت، علائم و دفعات آن می‌تواند متفاوت باشد. برخی از افراد هر هفته بیش از یک بار دچار این حملات می‌شوند در حالی که برخی دیگر فقط گاهی اوقات آن را تجربه می‌کنند.
برای برخی افراد یک علامت هشداردهنده به نام هاله، قبل یا همراه با سردرد رخ می‌دهد. هاله می‌تواند شامل اختلالات بینایی مانند فلاش نور یا نقاط کور و سایر اختلالات مانند بی‌حسی یا گزگز در یک طرف صورت، بازو یا پا و مشکل در صحبت کردن باشد.
در ادامه این مقاله به معرفی انواع مختلف میگرن، علائم، دلایل و روش‌های درمانی پزشکی و خانگی آن خواهیم پرداخت. پس با ما همراه باشید.
آیا میگرن ارثی است؟
وجود زمینه ژنتیکی و ارثی یکی از علت‌های مهم ابتلا به سردردهای میگرنی است. تخمین زده می‌شود که ژنتیک عامل ۶۰ درصد این سردردها باشد. این ژن‌ها در شجره فامیلی از نسلی به نسل دیگر منتقل می‌شوند و زمینه را برای بروز آن مهیا می‌کنند. ژن‌های عامل این نوع سردرد باعث حساس شدن فرد به محرک‌های محیطی شده که نتیجه آن عدم تعادل سیستم عصبی و بروز سردرد است. بنابراین افرادی که سابقه خانوادگی ابتلا به این نوع سردرد دارند بیشتر در معرض ابتلا به این اختلال عصبی هستند.
میگرن چقدر طول می‌کشد؟
اغلب سردردهای میگرنی حدود ۴ ساعت به طول می‌انجامند اما انواع شدید آن حتی تا ۳ روز نیز ادامه دارند. مبتلایان به این عارضه، معمولا ماهانه سه یا چهار بار حملات آن را تجربه می‌کنند. البته دفعات حملات این عارضه در افراد متفاوت است. به‌طوری‌که برخی از افراد هر چند روز یک‌بار دچار آن می‌شوند، درحالی‌که در برخی افراد سالانه حداکثر دو الی چهار حمله میگرنی بروز می‌کند.
انواع میگرن
انواع مختلفی از میگرن وجود دارد. یک عامل متمایز کننده اصلی این است که آیا آنها شامل تغییرات حسی هاله هستند یا خیر. انواع سردردهای میگرنی عبارتند از:
میگرن همراه با هاله
در این نوع میگرن، شخص نشانه‌ای قبل از وقوع سردردش دریافت می‌کند. به این نشانه‌های هشدار دهنده هاله می‌گویند. حدود 25 درصد از افرادی که به دچار سردرد می‌شوند، علائم هاله را تجربه می‌کنند. هاله یک اختلال حواس در مراحل اولیه یک دوره میگرن است که می‌تواند شامل موارد زیر باشد:
- گیجی و عدم تمرکز
- دیدن نورهای عجیب، درخشان یا چشمک زن که وجود ندارند
- دیدن نقاط سیاه و زیگ زاگ
- مشکلات چشمی مانند فلاش نور، نقاط کور یا کوری موقت
- بی‌حسی یا گزگز در یک طرف صورت، بازو یا پا
- مشکل در صحبت کردن
- داشتن ضعف در شانه‌ها، گردن یا اندام‌ها
- وزوز گوش یا صدای زنگ در گوش
- ناتوانی در دیدن بخشی از چیزی به وضوح
- بخشی از میدان دید ناپدید می‌شود، سپس دوباره ظاهر می‌شود
هاله در مدت کوتاهی، قبل یا در طول میگرن بروز می‌کند و می‌تواند بین ۱۰ تا ۳۰ دقیقه طول بکشد.
میگرن بدون هاله
این نوع میگرن معمولا بدون هیچ نشانه و مقدمه‌ای بروز می‌کند و شایع‌ترین نوع این عارضه است. تشخیص این نوع بدون علائم مربوط به هاله می‌تواند کمی مشکل باشد، زیرا علائم آن مشابه چندین نوع دیگر از میگرن است.
میگرن مزمن
این نوع از میگرن بیش از ۱۵ روز در ماه فرد را درگیر خود می‌کند و بیشتر از ۳ ماه طول می‌کشد. یعنی فرد در بیشتر روزهای ماه از این بیماری رنج می‌برد. این نوع از سردردها در بسیاری از روزها اغلب شبیه میگرن معمولی هستند، اما ممکن است تغییرات شدیدی در شدت علائم و سردرد در هرروز وجود داشته باشد.
میگرن قاعدگی
این میگرن در دوران قاعدگی یا قبل از آن رخ می‌دهد و با حالت تهوع همراه است. این نوع سردرد گاهی اوقات در دوران تخمک‌گذاری رخ می‌دهد.
میگرن چشمی (شبکیه)
این نوع با سردرد بسیار شدید همراه است که باعث ایجاد اختلال در بینایی شما می‌شود. میگرن چشمی گاهی منجر به کوری یکی از چشم‌ها یا نابینایی لحظه‌ای می‌شود. برخی از علائم آن عبارتند از:
- دیدن نور سفید
- تاری دید
- عدم مشاهده قسمتی از میدان دید
میگرن همی پلژیک
این نوع بسیار نادر است و علائم آن شبیه علائم سکته مغزی می‌باشد. افرادی که این نوع از سردردها را تجربه می‌کنند، ضعف در یک طرف بدن دارند و اغلب علائمی مانند کاهش بینایی، احساس سوزن سوزن شدن یا از دست دادن حس در یک طرف بدن که ممکن است چند ساعت تا چند روز طول بکشد را تجربه می‌کنند.
میگرن شکمی
این نوع میگرن معمولا در کودکان دیده می‌شود. این شامل اپیزودهای میگرنی با عملکرد نامنظم در روده و شکم است که اغلب با حالت تهوع، استفراغ و درد شکم همراه است. همچنین این نوع می‌تواند باعث ایجاد اختلال در رشد کودکان بشود.
میگرن وستیبولار
افراد مبتلا به این نوع میگرن اغلب دچار عدم تعادل، سرگیجه و مشکلات شنوایی و بینایی می‌شوند. این نوع ممکن است بدون سردرد و فقط با سرگیجه باشد.
میگرن بازیلار
بازیلر نامش را از شریان بازلر مغز گرفته است که یکی از رگ های خونی مغز است. بازیلر تحت انقباضات و اسپاسم قرار می‌گیرد و فرد را دچار علائمی مانند ضعف، لکنت، سرگیجه، وزوز گوش و تاری دید می‌کند.
میگرن عصبی
میگرن عصبی از انواع شایع این عارضه است که موجب بروز سردردهای ضربان‌دار می‌شود.
مراحل میگرن
میگرن بر کودکان، نوجوانان و همچنین بزرگسالان تاثیر می‌گذارد. این عارضه می‌تواند در چهار مرحله پیشرفت کند:
- پرودروم
- هاله
- حمله
- پس از دروم (ریکاوری)
همه کسانی که به این عارضه مبتلا هستند، تمام این مراحل را طی نمی‌کنند.
علائم میگرن
میگرن نیز مانند بسیاری از بیماری‌ها دارای علائمی است که آن را از دیگر انواع سردرد مجزا می‌کند. این نوع سردرد معمولا در یک طرف سر رخ می‌دهد و به‌صورت سردردهای ضربان دار بروز می‌کند.
در کنار این نشانه مشخص، علائم دیگری نیز وجود دارند که نشان از میگرنی بودن سردرد دارد. در ادامه با این علائم آشنا خواهید شد:
پرودروم
علائم میگرن ممکن است ۱ تا ۲ روز قبل از خود سردرد شروع شود. این به عنوان مرحله پرودروم (علائم اولیه بیماری) شناخته می‌شود. علائم در این مرحله می‌تواند شامل موارد زیر باشد:
- هوس‌های غذایی
- تغییرات خلقی از افسردگی تا سرخوشی
- تحریک پذیری
- خستگی یا انرژی کم
- مشکلات خواب
- خمیازه مکرر
- سفتی گردن
- افزایش گرسنگی و تشنگی
- افزایش ادرار
هاله
برای برخی افراد، هاله ممکن است قبل یا در طول میگرن رخ دهد. هاله ها علائم برگشت پذیر سیستم عصبی هستند. هر علامت معمولا به تدریج و در طی چند دقیقه ایجاد می‌شود و می‌تواند تا 60 دقیقه طول بکشد. نمونه‌هایی از هاله‌های میگرنی عبارتند از:
- مشکل در صحبت کردن
- احساس سوزن سوزن شدن در صورت، بازوها یا پاها
- پدیده‌های بصری مانند دیدن اشکال، فلاش‌های نور یا نقاط روشن
- از دست دادن موقت بینایی
- ضعف یا بی حسی در صورت یا یک طرف بدن
- وزوز گوش یا صدای زنگ در گوش
حمله
این حادترین یا شدیدترین مرحله ای است که درد میگرنی واقعی رخ می‌دهد. در برخی افراد، این می‌تواند در طول هاله همپوشانی داشته باشد یا رخ دهد. علائم فاز حمله می‌تواند از ساعت ها تا روزها ادامه داشته باشد. علائم میگرن می‌تواند از فردی به فرد دیگر متفاوت باشد.
برخی علائم ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- افزایش حساسیت به نور و صدا
- حالت تهوع و استفراغ
- سرگیجه یا احساس ضعف
- درد در یک طرف سر یا هر دو طرف سر
- سردرد ضربان دار
ریکاوری (پس از دروم)
پس از حمله میگرن، ممکن است تا یک روز احساس کسالت و بی‌رمقی در فرد دیده شود. علائم این مرحله عبارتند از:
- خستگی و بی حوصلگی
- سردردی که با حرکت کردن و یا خم شدن تشدید می‌شود
- سردرگمی و گیجی
- حساسیت به نور و صدا
- مشکل در تمرکز
- حالت تهوع
دلایل میگرن
اگرچه علت قطعی این عارضه به طور کامل شناخته نشده است، اما به نظر می‌رسد ژنتیک و عوامل محیطی در این امر نقش دارند. تفاوت‌های ژنتیکی باعث بروز تغییراتی در ساقه مغز و برخی رشته‌های عصبی می‌شود که نتیجه آن حساس شدن سیستم عصبی به یک‌سری محرک‌های محیطی و پس از این شروع سردرد است. همچنین در برخی افراد عدم تعادل هورمون سروتونین که به‌عنوان تسکین‌دهنده درد در سیستم عصبی عمل می‌کند نیز یکی دیگر از فاکتورهای بروز میگرن است.
عوامل خطر میگرن
عوامل متعددی شما را مستعد ابتلا به میگرن می‌کند. این عوامل عبارتند از:
- سابقه خانوادگی: اگر یکی از اعضای خانواده شما سابقه ابتلا به این عارضه را داشته باشد، احتمال ابتلای شما به این بیماری نیز افزایش پیدا می‌کند.
- سن: این عارضه می‌تواند در هر سنی شروع شود، اگرچه اولین مورد اغلب در دوران نوجوانی رخ می‌دهد. میگرن در طول 30 سالگی به اوج خود می‌رسد و به تدریج در دهه‌های بعدی شدت کمتری پیدا می‌کند.
- جنسیت: زنان سه برابر بیشتر از مردان در معرض ابتلا به این عارضه هستند.
- تغییرات هورمونی: برای زنانی که میگرن دارند، سردرد ممکن است درست قبل یا کمی بعد از شروع قاعدگی شروع شود. همچنین ممکن است در دوران بارداری یا یائسگی تغییر کنند. به طور کلی این بیماری پس از یائسگی بهبود می‌یابد.
- شرایط پزشکی زمینه‌ای: بیماری‌ها و شرایطی مانند افسردگی، اختلال دو قطبی، اضطراب، اختلالات خواب و صرع نیز می‌توانند احتمال ابتلای شما به این بیماری را افزایش دهند.
محرک های میگرن
محرک‌های میگرن می‌توانند از فردی به فرد دیگر متفاوت باشند. برخی از رایج‌ترین محرک‌ها عبارتند از:
- افسردگی، اضطراب و استرس
- تغییرات در الگوی خواب
- تغییرات هورمونی در زنان مانند نوسانات استروژن در طول قاعدگی، بارداری یا یائسگی
- محرک‌های حسی مانند چراغ‌های روشن، صداهای بلند و برخی از بوها مانند ادکلن، دود سیگار و تینر رنگ
- مصرف الکل یا نوشیدنی‌های کافئین دار
- استفاده از برخی داروها مانند داروهای ضد بارداری و داروهای وازودیلاتور
- فعالیت بدنی شدید
- تغییرات ناگهانی آب و هوایی و یا مسافرت به مناطق مرتفع
- حذف وعده‌های غذایی
- برخی از غذاها مانند پنیر کهنه و غذاهای فرآوری شده
- سیگار کشیدن و استفاده از محصولات تنباکو
اگر حمله میگرنی را تجربه کنید، ممکن است پزشک از شما بخواهد که یک دفترچه سردرد داشته باشید. نوشتن کارهایی که انجام می‌دادید، غذاهایی که می‌خوردید و داروهایی که قبل از شروع حمله میگرنی مصرف می‌کردید، می‌تواند به شناسایی محرک‌های شما کمک کند.
تشخیص میگرن
تاکنون آزمایش خون و ادرار خاصی برای تشخیص میگرن ابداع نشده است. تشخیص با معاینه بالینی و بررسی علائم فرد انجام می‌شود. پزشک با ارزیابی نوع سردرد، زمان شروع آن، دفعات بروز و مدت سردرد، سابقه پزشکی و خانوادگی شما قادر به تشخیص میگرن است.
در جلسه معاینه، پزشک با سنجش عملکرد بینایی، هماهنگی‌های عضلانی، رفلاکس‌های عضلانی و حواس پنج‌گانه همه علت‌های احتمالی سردرد را بررسی می‌کند. گاهی سردردها ناشی از اختلالات زمینه‌ای مانند مشکلات عضلانی، عیوب انکساری و تنش‌های عصبی هستند.
همچنین ممکن است پزشک آزمایشاتی را برای رد سایر مواردی که می‌تواند باعث علائم شما شود، تجویز کند. اینها ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- آزمایشات خون
- تست‌های تصویربرداری مانند ام آر آی یا سی تی اسکن
- الکتروانسفالوگرام (EEG)
درمان میگرن
هیچ درمانی برای میگرن وجود ندارد. با این حال، داروها می‌توانند به مدیریت علائم در هنگام بروز کمک کنند و افراد می‌توانند اقداماتی را برای کاهش دفعات و شدت دوره انجام دهند. با این حال، مهم است به خاطر داشته باشید که این داروها می‌توانند عوارض جانبی داشته باشند.
داروها
داروهای مسکن اغلب می‌توانند کمک کننده باشند. مصرف دارو به محض شروع علائم ممکن است از شدید شدن آنها جلوگیری کند. برخی از داروهای مسکن بدون نسخه (OTC) که ممکن است برای افراد مبتلا به میگرن مفید باشد عبارتند از:
- ناپروکسن
- ایبوپروفن
- استامینوفن
اگر داروهای OTC موثر نباشند، پزشک ممکن است تصمیم بگیرد که داروهای دیگری را تجویز کند. برخی از این داروها عبارتند از:
- تریپتان‌ها مانند سوماتریپتان برای کمک به معکوس کردن تغییرات مغزی که در طول یک دوره اتفاق می‌افتد.
- داروهای ضد استفراغ برای کنترل هر گونه حالت تهوع و استفراغ.
- دیتان‌ها مانند لاسمیدیتان برای کاهش درد، حالت تهوع، حساسیت به نور یا صدا استفاده می‌شوند.
داروهای پیشگیرانه برای افرادی که حملات میگرنی آنها می‌تواند ناتوان کننده باشد یا بیش از چهار بار در ماه اتفاق بیفتد تجویز می‌شود. این داروها عبارتند از:
- داروهای ضد فشار خون: این داروها برای فشار خون بالا تجویز می‌شوند و همچنین می‌توانند به حملات میگرن کمک کنند.
- داروهای ضد تشنج: برخی از داروهای ضد تشنج نیز ممکن است بتوانند از حملات این بیماری جلوگیری کنند.
- داروهای ضد افسردگی: برخی از داروهای ضد افسردگی مانند آمی تریپتیلین و ونلافاکسین نیز ممکن است بتوانند از حملات میگرن جلوگیری کنند.
- بوتاکس: تزریق بوتاکس تقریبا هر 12 هفته به پیشگیری از این عارضه، در برخی از بزرگسالان کمک می‌کند.
- آنتی بادی‌های مونوکلونال پپتیدی مرتبط با ژن کلسیتونین: این داروها از بروز حمله میگرنی جلوگیری می‌کنند و به صورت ماهانه یا سه ماهه به صورت تزریقی تجویز می‌شوند.
مهم است که از مصرف بیش از حد دارو خودداری کنید، زیرا استفاده بیش از حد می‌تواند باعث سردرد برگشتی شود. یک پزشک متخصص می‌تواند به فرد اطلاع دهد که چه مقدار از هر دارو ایمن و مؤثر است.
درمان خانگی میگرن
برخی از روش‌های خانگی که می‌توانند به کاهش علائم میگرن کمک کنند عبارتند از:
- مدیریت استرس و اجتناب از محرک‌های میگرن
- ماندن در اتاقی ساکت و تاریک
- در صورت لزوم خوابیدن
- قرار دادن کمپرس خنک یا کیسه یخ روی پیشانی
- نوشیدن مایعات زیاد
- مدیتیشن
- یوگا
- طب سوزنی
- قرار دادن کمپرس گرم روی سر یا پشت گردن
- ماساژ دادن گردن، پوست سر یا شقیقه‌ها
مکمل‌های زیر ممکن است به پیشگیری از میگرن کمک کنند. با این حال، شواهد محدودی مبنی بر اثربخشی آنها وجود دارد و اطلاعات زیادی در مورد عوارض جانبی آنها وجود ندارد:
- دمنوش
- منیزیم
- کوآنزیم 10
- باتربور
- ریبوفلاوین
قبل از شروع هر گونه درمان جایگزین برای میگرن با پزشک خود صحبت کنید.
جلوگیری از ابتلا به میگرن
اگر میگرن در شما تشخیص داده شده است، چند گزینه وجود دارد که ممکن است به شما در جلوگیری از حملات آن کمک کند. این گزینه‌ها عبارتند از:
- کاهش استرس
- داشتن خواب کافی و با کیفیت
- نوشیدن آب فراوان
- خودداری از حذف وعده‌های غذایی
- اجتناب از محرک‌های غذایی و بوهای شناخته شده
- انجام تمرینات بدنی منظم
- خودداری از مصرف الکل و کافئین
- ترک کردن سیگار و محصولات تنباکو
چشم انداز این بیماری چیست؟
میگرن برای هر فردی متفاوت است. آنها موقتی هستند اما در طول زندگی شما تکرار می‌شوند. هیچ درمانی برای این بیماری در دسترس نیست. پزشک می‌تواند به شما در مدیریت این بیماری کمک کند تا سریعتر از بین برود و شدت کمتری داشته باشد. پیدا کردن یک گزینه درمانی مناسب برای شما ممکن است زمان ببرد. در صورت بهبود یا بدتر شدن علائم، به پزشک خود اطلاع دهید.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
در صورت ابتلا به این بیماری چه زمانی به پزشک مراجعه کنم؟
اگر دچار سردردهای بسیار شدید ضربان دار هستید و یا اگر هنگام سردرد حالت تهوع و سرگیجه دارید، بهتر است به جای خود درمانی به پزشک متخصص مراجعه کنید. تشخیص میگرن بر عهده پزشک است که با انجام آزمایش‌های مختلف و گرفتن شرح حال از بیمار، احتمال ابتلا به این عارضه و نوع آن را مشخص می‌کند.
اگر سابقه سردرد دارید و الگوی سردرد شما تغییر کرده و یا سردردتان ناگهان متفاوت شد باید به پزشک مراجعه کنید. همچنین اگر هر یک از علائم زیر را دارید که می‌تواند نشان دهنده یک مشکل پزشکی جدی‌تری باشد، باید به پزشک مراجعه کنید:
- یک سردرد غیر معمول شدید
- اختلالات بینایی
- مشکل در صحبت کردن
- بی حسی یا ضعف
- مشکلات تعادل
- گیجی یا تشنج
پزشک چه سوالاتی از من می‌پرسد؟
پزشک شما احتمالا از شما سوالاتی می‌پرسد. آماده بودن برای پاسخ دادن به آنها ممکن است زمانی را برای مرور هر نقطه‌ای که می‌خواهید زمان بیشتری را صرف آن کنید، آزاد کند. این سوالات عبارتند از:
- سردرد شما هر چند وقت یک بار اتفاق می‌افتد؟
- شدت علائم شما چقدر است؟
- چه چیزی علائم شما را بهبود می‌بخشد؟
- چه چیزی علائم شما را بدتر می‌کند؟
- آیا فرد دیگری در خانواده شما میگرن دارد؟
سخن پایانی از آرتا پیشرو
میگرن یک اختلال عصبی است که علامت اصلی آن سردردهای شدید است. این عارضه می‌تواند تاثیر قابل توجهی در زندگی روزمره شما داشته باشد و کار و انجام فعالیت‌های روزمره را برای شما دشوار کند. شناسایی و اجتناب از محرک‌ها اغلب می‌تواند به کاهش دفعات یا شدت حملات کمک کند، اگرچه همیشه نمی توان از آنها جلوگیری کرد. داروها و سایر درمان‌ها می‌توانند به مدیریت علائم میگرن کمک کنند. هر کسی که نگرانی دارد باید به پزشک متخصص مراجعه کند.
ما در این مقاله از آرتا پیشرو، سعی کردیم تمامی موارد مرتبط با میگرن از جمله انواع، مراحل، علائم و راه‌های درمان آن را برای شما عزیزان توضیح دهیم. اگر شما هم تجربه‌ی این چنینی داشته‌اید و به سلامت توانسته‌اید از این بحران عبور کنید، حتما نظرات و تجربیات خود را برای ما بنویسید تا دیگران هم بتوانند از آنها نهایت استفاده را ببرند.