درماتیت تماسی چیست؟
درماتیت تماسی نوعی اگزما است که در اثر تماس با یک ماده یا واکنش آلرژیک به آن ایجاد می‌شود. بسیاری از مواد مانند لوازم آرایشی، عطرها، صابون‌ها و مواد شوینده می‌توانند این واکنش را ایجاد کنند. این وضعیت معمولا جدی نیست اما می‌تواند ناراحت کننده باشد. درمان معمولا به علت ایجاد درماتیت بستگی دارد.
برای درمان این عارضه، باید علت واکنش خود را شناسایی کرده و از آن اجتناب کنید. اگر از ماده‌ای که باعث واکنش می‌شود اجتناب کنید، بثورات اغلب در عرض 2 تا 4 هفته از بین می‌روند. بثورات قرمز، خارش دار و ناراحت کننده هستند اما تهدید کننده زندگی نیستند.
انواع درماتیت تماسی
2 نوع درماتیت تماسی وجود دارد:
- درماتیت تماسی آلرژیک: این امر توسط یک محرک ایجاد می‌شود. هر بار که با ماده حساسیت‌زا تماس پیدا می‌کنید، پوست ملتهب می‌شود. محرک‌های رایج شامل فلزات، جواهرات، محصولات آرایشی و بهداشتی، عطرها و مواد نگهدارنده هستند.
- درماتیت تماسی تحریک کننده: این بثورات دردناک، به سرعت در پاسخ به یک ماده تحریک کننده ظاهر می‌شوند. محرک‌های رایج شامل مواد شوینده، صابون، پاک کننده‌ها و اسید هستند. درماتیت تحریکی رایج‌تر از درماتیت آلرژیک است.
علائم درماتیت تماسی
نشانه‌ها و علائم درماتیت تماسی بسیار متفاوت است و ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- بثورات ناهموار و خارش دار
- پوست خشک، ترک خورده، پوسته پوسته و ملتهب
- تورم، سوزش یا حساسیت پوست
- زخم
- برجستگی و تاول‌های دارای تراوش
- لکه‌هایی که تیره‌تر از حد معمول هستند
یکی دیگر از علائم رایج این بیماری تغییر رنگ پوست است. پوست روشن ممکن است قرمز شود، در حالی که پوست تیره ممکن است بنفش، قهوه‌ای تیره یا خاکستری شود.
علائم این عارضه در کجای بدن ظاهر می‌شوند؟
شما می‌توانید علائم این عارضه را در هر جایی که پوست شما با یک آلرژن یا محرک تماس پیدا می‌کند، تجربه کنید. رایج‌ترین مکان‌هایی که افراد علائم را تجربه می‌کنند عبارتند از:
- صورت، گردن و پوست سر
- دست‌ها، انگشتان و بازوها
- پاها
- لب‌ها، پلک‌ها و گونه‌ها
- اندام تناسلی
- زیر بغل
دلایل درماتیت تماسی
درماتیت تماسی آلرژیک
درماتیت تماسی آلرژیک زمانی رخ می‌دهد که پوست شما پس از قرار گرفتن در معرض یک ماده خارجی، واکنش آلرژیک ایجاد می‌کند. این باعث می‌شود بدن شما مواد شیمیایی التهابی را آزاد کند که می‌تواند باعث خارش و تحریک پوست شما شود.
افراد معمولا پس از تماس‌های زیاد با آلرژن‌ها در طول سال‌ها نسبت به آن حساس می‌شوند. هنگامی که به یک ماده حساسیت پیدا می‌کنید، حتی مقدار کمی از آن می‌تواند باعث واکنش شود.
آلرژن‌های رایج عبارتند از:
- فلزات مانند نیکل
- داروها از جمله آنتی بیوتیک‌ها
- عطرها یا مواد شیمیایی در لوازم آرایشی و محصولات مراقبت از پوست
- گیاهان مانند پیچک سمی
- آلرژن‌های موجود در هوا
- برخی از کرم‌های ضد آفتاب و لوازم آرایشی
کودکان در اثر قرار گرفتن در معرض پوشک، دستمال مرطوب نوزاد، جواهرات مورد استفاده در سوراخ کردن گوش، لباس‌های دارای گیره یا رنگ و غیره دچار این نوع درماتیت می‌شوند.
درماتیت تماسی تحریکی
درماتیت تماسی تحریکی شایع‌ترین نوع درماتیت تماسی است. این واکنش پوستی غیر آلرژیک زمانی اتفاق می‌افتد که پوست شما با یک ماده محرک تماس پیدا کند. این ماده می‌تواند یکی از هزاران آلرژن و محرک شناخته شده باشد.
برخی افراد پس از یک بار قرار گرفتن در معرض مواد تحریک کننده قوی واکنش نشان می‌دهند. برخی دیگر ممکن است پس از مواجهه مکرر با محرک‌های خفیف مانند آب و صابون، دچار بثورات پوستی شوند. همچنین برخی از افراد با گذشت زمان نسبت به این ماده تحمل می‌کنند.
در صورت ابتلا به اگزمای آتوپیک، که شایع‌ترین نوع اگزما است، در معرض خطر درماتیت تماسی تحریکی هستید.
محرک‌های رایج عبارتند از:
- اسیدها
- حلال‌ها
- سفید کننده و مواد شوینده
- محصولات مو
- صابون
- محرک‌های موجود در هوا
- گیاهان مانند پوانستیا
- کودها و آفت کش‌ها
آیا درماتیت تماسی مسری است؟
اگر با یک ماده حساسیت‌زا مانند پیچک سمی مواجه شدید و قبل از اینکه پوست خود را بشویید، پوست شخص دیگری را لمس کنید، ممکن است این ماده حساسیت‌زا را به او منتقل کنید. اگر آنها نیز حساسیت داشته باشند، ممکن است واکنش نشان دهند. اما درماتیت تماسی در واقع مسری نیست. واکنش بدن شما به موادی که آن را لمس کرده‌اند منحصر به فرد است و همه به یک شکل واکنش نشان نمی‌دهند.
آیا درماتیت تماسی گسترش می‌یابد؟
بسته به آنچه که باعث واکنش پوستی شما شده است، درماتیت تماسی می‌تواند به سایر قسمت‌های بدن شما سرایت کند. این بیشتر برای درماتیت تماسی آلرژیک است. زمانی این اتفاق می‌افتد که یک آلرژن را لمس می‌کنید و سپس قسمت‌های دیگر بدنتان را قبل از اینکه متوجه شوید با آن در تماس بوده‌اید، لمس می‌کنید. همچنین در زمانی که چندین قسمت بدن شما با ماده حساسیت‌زا تماس پیدا می‌کند، واکنش به آرامی در تمام مناطق تماس آشکار می‌شود. اگر متوجه شدید که بثورات پوستی به سایر قسمت‌های بدن شما سرایت می‌کند، برای درمان به یک پزشک مراجعه کنید.
عوامل خطر درماتیت تماسی
هر کسی ممکن است درماتیت تماسی را تجربه کند، اما برخی از افراد ممکن است در معرض خطر بیشتری باشند. اگر در شغلی کار می‌کنید که مکررا در معرض آلرژن‌ها یا محرک‌ها قرار دارید، خطر شما بیشتر است. برخی از اینها عبارتند از:
- کارگران کشاورزی
- کارگران ساختمانی
- آشپزها و و کترینگ ها
- گل فروشان
- آرایشگران و متخصصین آرایش مو
- کارگران فلز و الکترونیک
- کارکنان بهداشتی و اجتماعی
- مکانیک‌ها و مونتاژ کنندگان خودرو
- غواصان یا شناگران
- افراد با سابقه اگزما
عوارض درماتیت تماسی
درماتیت تماسی در صورت خراشیدن مکرر ناحیه آسیب دیده می‌تواند منجر به عفونت شود و باعث خیس شدن و ترشح آن شود. این شرایط، محل خوبی را برای رشد باکتری‌ها یا قارچ‌ها ایجاد می‌کنند و ممکن است باعث عفونت شوند.
تشخیص درماتیت تماسی
پزشک عمومی معمولا می‌تواند درماتیت تماسی را از روی ظاهر پوست شما و با سوال در مورد علائم شما تشخیص دهد. آنها می‌خواهند بدانند اولین بار چه زمانی علائم شما ظاهر شد و با چه موادی در تماس بوده‌اید.
اگر پزشک عمومی این عارضه را تشخیص داده باشد، سعی می‌کند آنچه را که باعث ایجاد علائم شما شده است شناسایی کند. اگر بتوان آلرژن‌ها یا محرک‌ها را شناسایی کرد، می‌توانید اقداماتی را برای اجتناب از آن مواد و کاهش خطر تشدید علائم خود انجام دهید.
پزشک عمومی تاریخچه پزشکی شما را بررسی می‌کند و در مورد سبک زندگی و شغل شما سوال می‌پرسد. آنها همچنین ممکن است بپرسند که آیا سابقه درماتیت یا اگزما در خانواده شما وجود دارد یا خیر.
در صورت عدم تشخیص بیماری شما، پزشک عمومی ممکن است شما را به یک متخصص آلرژی یا متخصص پوست ارجاع دهد تا علت درماتیت تماسی شما را مشخص کند. متخصص می‌تواند تست آلرژی به نام تست پچ را انجام دهد. این آزمایش، بهترین راه برای آزمایش واکنش به آلرژن‌ها است.
در طی تست پچ، مقادیر کمی از آلرژن‌های شناخته شده، توسط نوعی نوار چسب ضد حساسیت روی پوست شما قرار می‌گیرند. پس از 2 الی 3 روز، چسب‌ها برداشته می‌شوند و پوست شما مورد ارزیابی قرار می‌گیرد تا بررسی شود که آیا واکنشی وجود داشته است یا خیر.
اگر پوست شما در این آزمایش واکنش نشان دهد، متخصص آلرژی می‌تواند علت احتمالی درماتیت تماسی شما را تعیین کند.
درمان درماتیت تماسی
درمان درماتیت تماسی برای هر دو نوع آلرژیک و تحریک کننده یکسان است. گزینه‌های درمانی می‌تواند شامل موارد زیر باشند:
- اجتناب از آلرژن‌ها و محرک‌ها: اگر علت درماتیت خود را شناسایی کردید، از قرار گرفتن در معرض آلرژن‌ها و یا محرک‌های آن اجتناب کنید یا آن را به حداقل برسانید.
- مصرف دارو یا کرم برای تسکین تورم و خارش: اینها می‌توانند شامل کرم‌های ضد خارش بدون نسخه، آنتی هیستامین‌های موضعی یا خوراکی، کرم‌های کورتیکواستروئیدی یا پردنیزون و یا یک استروئید خوراکی باشند. در موارد شدید، ممکن است به داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی نیاز باشد.
درمان خانگی درماتیت تماسی
در اکثر موارد درماتیت تماسی خود به خود از بین می‌رود، اما علائم هنوز هم می‌تواند ناراحت کننده باشد. برای کمک به کاهش خارش و تسکین پوست ملتهب، می‌توانید این درمان‌های خانگی را امتحان کنید:
- پوست خود را با صابون ملایم و آب ولرم تمیز کنید تا هرگونه تحریک کننده از بین برود.
- آلرژن‌ها و محرک‌های بثورات را شناسایی کنید و از آنها دوری کنید.
- استفاده از محصولاتی که فکر می‌کنید ممکن است باعث علائم شما شود را متوقف کنید.
- کرم هیدروکورتیزون را روی نواحی آسیب دیده بمالید.
- در صورت نیاز، یک آنتی هیستامین خوراکی برای کاهش خارش ناحیه آسیب دیده مصرف کنید.
- برای تاول‌ها، سه بار در روز به مدت 15 الی 30 دقیقه از کمپرس مرطوب سرد استفاده کنید.
- برای جلوگیری از خاراندن ناحیه خارش دار، ناخن‌های خود را کوتاه کنید.
- در حمام خنک، ناحیه آسیب دیده را به مدت 20 دقیقه خیس کنید.
- مرطوب کننده‌ها را چند بار در روز روی پوست آسیب دیده قرار دهید تا به بازسازی لایه محافظ کمک کند.
- دست‌های خود را بعد از شستن خشک نگه دارید، مرطوب کنید و دستکش بپوشید.
- از لوسیون آنتی هیستامین استفاده نکنید مگر اینکه پزشک شما آن را توصیه کند، زیرا ممکن است باعث تحریک پوست یا واکنش آلرژیک شود.
جلوگیری از ابتلا به درماتیت تماسی
برای کمک به پیشگیری از درماتیت تماسی می‌توانید اقدامات زیر را انجام دهید:
- از محرک‌ها و آلرژن‌ها دوری کنید
- استفاده از لباس یا دستکش محافظ هنگام تماس با مواد تحریک کننده
- استفاده از صابون‌ها و پاک کننده‌های بدون عطر یا رنگ
- استفاده از کرم‌ها و ژل‌های محافظ پوستی
- از مرطوب کننده‌های بدون عطر استفاده کنید
- شستن دست‌ها و پوست خود بلافاصله پس از تماس با یک آلرژن یا محرک
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
در صورت ابتلا به این بیماری چه زمانی به پزشک مراجعه کنم؟
در صورت مشاهده علائم زیر، باید به پزشک مراجعه کنید:
- بثورات خارش دار و دردناک
- پوست قرمز و متورم
- بثورات در عرض سه هفته بهتر نمی‌شوند
- راش چشم‌ها، دهان، صورت یا اندام تناسلی شما را درگیر می‌کند
- جلوگیری از خوابیدن یا پرت کردن حواس شما در طول روز
پزشک چه سوالاتی از من می‌پرسد؟
پزشک شما احتمالا از شما سوالاتی می‌پرسد. آماده بودن برای پاسخ دادن به آنها ممکن است زمانی را برای مرور هر نقطه‌ای که می‌خواهید زمان بیشتری را صرف آن کنید، آزاد کند. این سوالات عبارتند از:
- چه زمانی متوجه علائم شدید؟
- هر چند وقت یکبار علائم شما ظاهر می‌شوند؟
- آیا علائم شما مداوم بوده است یا گاه به گاه؟
- چه چیزی علائم شما را بهتر یا بدتر می‌کند؟
- هر روز از چه محصولاتی برای پوست خود استفاده می‌کنید؟
- روزانه با چه مواد شیمیایی در تماس هستید؟
- آیا استفاده از صابون، لوسیون، لوازم آرایشی یا محصولات خانگی جدید را شروع کرده‌اید؟
سخن پایانی از آرتا پیشرو
درماتیت تماسی زمانی رخ می‌دهد که پوست شما به یک ماده حساسیت‌زا یا محرک واکنش نشان دهد. معمولا به خودی خود از بین می‌رود، اما علائم می‌توانند آزاردهنده باشند. شما می‌توانید در اکثر موارد درماتیت تماسی را با درمان‌های بدون نسخه و با اجتناب از آلرژن یا محرکی که باعث علائم شما می‌شود، مدیریت کنید.
در موارد شدیدتر، یا اگر بثورات شما دچار عفونت شود، ممکن است به کمک پزشک نیاز داشته باشید. یک متخصص آلرژی یا متخصص پوست می‌تواند به شما کمک کند تا بفهمید پوست شما چگونه به برخی مواد واکنش نشان می‌دهد و راهنمایی‌هایی را در مورد بهترین روش برای جلوگیری از علائم شما ارائه می‌دهد.
ما در این مقاله از آرتا پیشرو، سعی کردیم تمامی موارد مرتبط با درماتیت تماسی از جمله علائم، دلایل و راه‌های درمان آن را برای شما عزیزان توضیح دهیم. اگر شما هم تجربه‌ی این چنینی داشته‌اید و به سلامت توانسته‌اید از این بحران عبور کنید، حتما نظرات و تجربیات خود را برای ما بنویسید تا دیگران هم بتوانند از آنها نهایت استفاده را ببرند.