تومور چیست؟
تومور (نئوپلاسم) توده‌ای جامد از بافت است که وقتی سلول‌ها به طور غیر قابل کنترلی تکثیر می‌شوند و در کنار هم قرار می‌گیرند تشکیل می‌شود. تومورها می‌توانند در سراسر بدن ایجاد شوند. آنها می‌توانند استخوان‌ها، پوست، بافت، اندام‌ها و غددهای شما را تحت تاثیر قرار دهند. بسیاری از تومورها غیر سرطانی (خوش خیم) و بسیاری دیگر سرطانی (بد خیم) هستند. تومورهای سرطانی یا بدخیم می توانند تهدید کننده زندگی باشند و نیاز به درمان سرطان دارند. اندازه تومورها بسته به نوع آنها از یک گره کوچک تا یک توده بزرگ متفاوت است و تقریباً در هر جایی از بدن ظاهر می شوند.
نئوپلاسم های خوش خیم ممکن است بزرگ شوند، اما به بافت‌های مجاور یا سایر قسمت‌های بدن گسترش پیدا نمی‌کنند یا به آنها حمله نمی‌کنند. تومورهای بدخیم می‌توانند به بافت‌های مجاور گسترش یابند و یا به آنها حمله کنند. آنها همچنین می‌توانند از طریق خون و سیستم لنفاوی به سایر قسمت‌های بدن گسترش یابند.
تفاوت تومور و کیست
تومورها و کیست‌ها دو موجودیت مجزا هستند.
- کیست کیسه‌ای است که ممکن است با هوا، مایع یا مواد دیگر پر شود. کیست می‌تواند در هر قسمت از بدن از جمله استخوان‌ها، اندام‌ها و بافت‌های نرم ایجاد شود. اکثر کیست‌ها غیر سرطانی (خوش خیم) هستند، اما گاهی اوقات سرطان می‌تواند باعث ایجاد کیست شود.
- تومور هر توده غیر طبیعی بافت یا تورم است. همچنین تومور می‌تواند مانند کیست در هر قسمتی از بدن ایجاد شود. تومور می‌تواند خوش خیم یا سرطانی (بدخیم) باشد.
کیست هایی که پس از معاینه با سونوگرافی یا توموگرافی کامپیوتری (CT) یکنواخت ظاهر می‌شوند تقریباً همیشه خوش خیم هستند و باید به سادگی مشاهده شوند.
اگر کیست دارای اجزای جامد باشد، ممکن است خوش خیم یا بد خیم باشد و باید ارزیابی بیشتری انجام شود. اغلب، این کار با تکرار تصویربرداری انجام می‌شود تا ببینیم آیا کیست در طول زمان رشد می‌کند یا خیر.
بهترین آزمایش برای تعیین خوش خیم یا بدخیم بودن کیست یا تومور، بیوپسی است. این روش شامل برداشتن نمونه ای از بافت آسیب دیده – یا در برخی موارد، کل ناحیه مشکوک – و مطالعه آن در زیر میکروسکوپ است.
انواع تومور
تومورها انواع مختلفی دارند که عبارتند از:
- سرطانی: نئوپلاسم های بدخیم یا سرطانی می‌توانند به بافت‌های مجاور، غدد و سایر قسمت‌های بدن گسترش یابند که به آن متاساز می‌گویند. نئوپلاسم های سرطانی می‌توانند تهدید کننده زندگی باشند و پس از درمان عود کنند.
- غیر سرطانی: تومورهای خوش خیم سرطانی نیستند و باعث تهدید زندگی می‌شوند. آنها موضعی هستند، به این معنی که معمولاً بر بافت مجاور تأثیر نمی‌گذارند یا به سایر قسمت های بدن گسترش نمی‌یابند. بسیاری از تومورهای غیرسرطانی نیازی به درمان ندارند. اما برخی از تومورهای غیرسرطانی به سایر قسمت های بدن فشار می‌آورند که نیاز به مراقبت های پزشکی دارند.
- پیش سرطانی: این نوع تومورها هنوز سرطانی نیستند و در صورت عدم درمان می‌توانند سرطانی شوند.
همیشه مشخص نیست که تومور در آینده چگونه عمل خواهد کرد. برخی از نئوپلاسم های خوش خیم می‌توانند پیش بدخیم و سپس بدخیم شوند. به همین دلیل، بهتر است بر هر گونه رشد نظارت شود.
بدخیم
تومورهای بدخیم سرطانی هستند. آنها زمانی رشد می‌کنند که سلول ها بدون کنترل رشد کنند. اگر سلول ها به رشد و گسترش ادامه دهند، بیماری می‌تواند تهدید کننده زندگی شود.
تومورهای بدخیم می‌توانند به سرعت رشد کرده و در فرآیندی به نام متاستاز به سایر قسمت های بدن گسترش یابند. با این حال، همه تومورهای بدخیم به سرعت رشد نمی‌کنند. برخی می‌توانند در طول زمان بسیار کندتر رشد کنند.
سلول‌های سرطانی که به سایر قسمت‌های بدن حرکت می‌کنند مانند سلول‌های اصلی هستند، اما می‌توانند به سایر اندام‌ها حمله کنند. به عنوان مثال، اگر سرطان ریه به کبد گسترش یابد، سلول های سرطانی در کبد همچنان سلول های سرطانی ریه هستند.
انواع مختلف نئوپلاسم های بدخیم در انواع مختلف سلول‌ها منشا می‌گیرند. برخی از آنها عبارتند از:
- کارسینوم: این تومورها از سلول‌های اپیتلیال، که در پوست و بافتی که اندام‌های بدن را می‌پوشاند تشکیل می‌شوند. کارسینوم می‌تواند در معده، پروستات، لوزالمعده، ریه، کبد، روده بزرگ یا سینه رخ دهد. آنها یک نوع شایع تومور بدخیم هستند.
- سارکوم: سارکوم از بافت همبند مانند غضروف، استخوان، چربی و اعصاب شروع می‌شود. آنها در سلول‌های خارج از مغز استخوان منشاء می‌گیرند. بیشتر سارکوم‌ها بدخیم هستند.
- تومور سلول زایا: این تومورها در سلول‌هایی که اسپرم و تخمک تولید می‌کنند ایجاد می‌شوند. آنها معمولا در تخمدان‌ها یا بیضه‌ها رخ می‌دهند اما ممکن است در مغز، شکم یا قفسه سینه نیز ظاهر شوند.
- بلاستوما: این تومورها از بافت جنینی یا سلول‌های در حال رشد تشکیل می‌شوند. بلاستوم در کودکان بسیار شایعتر از بزرگسالان است. آنها می‌توانند منجر به تومور در مغز، چشم یا سیستم عصبی شوند.
- مننژیوم‌ها: اینها از شایع‌ترین انواع نئوپلاسم های مغزی هستند و گاهی اوقات در صورت ایجاد علائم نیاز به برداشتن یا درمان دارند.
خوش خیم
اکثر تومورهای خوش خیم مضر نیستند و بعید است که سایر قسمت های بدن را تحت تأثیر قرار دهند. با این حال، اگر به اعصاب یا رگ های خونی فشار بیاورند یا مانند سیستم غدد درون ریز، باعث تولید بیش از حد هورمون شوند، می‌توانند باعث درد یا مشکلات دیگری شوند.
نمونه هایی از نئوپلاسم های خوش خیم عبارتند از:
آدنوم
آدنوم‌ها در بافت اپیتلیال غدد، که غشای نازکی است که غدد، اندام‌ها و سایر ساختارهای بدن را می‌پوشاند، ایجاد می‌شود. اینها عبارتند از:
- پولیپ روده بزرگ
- فیبروآدنوم، شکل رایج تومور خوش خیم پستان
- آدنوم کبدی که در کبد ایجاد می‌شود
آدنوم‌ها به عنوان سرطان شروع نمی‌شوند. با این حال، برخی از آنها می توانند تغییر کنند و تبدیل به آدنوکارسینوم شوند که سرطانی هستند.
فیبروم‌ها
فیبروم‌ها تومورهای خوش خیمی هستند که می‌توانند بر روی بافت فیبری یا همبند هر عضوی رشد کنند. فیبروم رحم شایع است و می‌تواند باعث مشکلات زیر شود:
- خونریزی واژینال
- درد یا ناراحتی لگن
- بی اختیاری ادرار
بسته به نسبت الیاف سلول، آنها می توانند نرم یا سخت باشند.
انواع مختلفی از فیبروم وجود دارد، از جمله آنژیوفیبروما که می‌تواند به صورت برجستگی‌های قرمز کوچک روی صورت ظاهر شود، و درماتوفیبروماها که روی پوست و اغلب در قسمت پایین پاها ظاهر می‌شوند.
برخی از فیبروم‌ها می‌توانند علائم ایجاد کنند و ممکن است نیاز به جراحی داشته باشند. در موارد نادر، فیبروم‌ها می‌توانند تغییر کرده و به فیبروسارکوم تبدیل شوند. اینها سرطانی هستند.
همانژیوم
همانژیوم‌ها نئوپلاسم های خوش خیمی هستند که با رشد بیش از حد رگ‌های خونی ایجاد می‌شوند.
آنها می‌توانند به صورت علائم تغییر رنگ روی پوست ظاهر شوند یا در داخل بدن ایجاد شوند. آنها اغلب در بدو تولد وجود دارند و در دوران کودکی ناپدید می‌شوند.
همانژیوم معمولاً نیازی به درمان ندارد، اما اگر از بین نرود، جراحی لیزری و سایر گزینه‌ها در دسترس هستند.
لیپوم ها
لیپوم‌ها نوعی تومور بافت نرم هستند و از سلول‌های چربی تشکیل شده‌اند. آنها می‌توانند در هر سنی ظاهر شوند، اما اغلب افراد 40 تا 60 ساله را مبتلا می‌کنند و احتمال سرطانی شدن آنها کم است.
بیشتر لیپوم‌ها کوچک، بدون درد، لاستیکی، نرم و متحرک هستند. آنها اغلب در پشت، شانه ها، بازوها، باسن و بالای پاها ظاهر می‌شوند.
انواع لیپوم شامل فیبرولیپوم‌ها که حاوی سلول‌های چربی و بافت همبند فیبری است و آنژیولیپوما که در زیر پوست ظاهر می‌شود، می‌باشند.
پیش بدخیم
این نوع تومور سرطانی نیست، اما پزشکان آنها را از نزدیک برای تغییرات زیر نظر خواهند داشت. آنها عبارتند از:
کراتوز اکتینیک
همچنین به عنوان کراتوز خورشیدی شناخته می‌شود، این رشد شامل لکه‌های پوستی و ضخیم است. بیشتر احتمال دارد افراد با پوست روشن را تحت تاثیر قرار دهد و قرار گرفتن در معرض نور خورشید این خطر را افزایش می‌دهد. گاهی اوقات کراتوز اکتینیک به کارسینوم سلول سنگفرشی تبدیل می‌شود.
دیسپلازی دهانه رحم
در دیسپلازی دهانه رحم، تغییری در سلول‌های پوشاننده دهانه رحم رخ می‌دهد. پزشک ممکن است این سلول ها را در طی آزمایش پاپ اسمیر پیدا کند. دیسپلازی دهانه رحم اغلب از ویروس پاپیلومای انسانی (HPV)، یک عفونت شایع در افراد جوان سرچشمه می‌گیرد. سلول‌ها سرطانی نیستند، اما ممکن است 10 تا 30 سال بعد بدخیم شوند و منجر به سرطان دهانه رحم شوند. جراح ممکن است سلول‌ها را با استفاده از تکنیک های انجماد یا برداشتن مخروطی از بافت از دهانه رحم خارج کند.
متاپلازی ریه
این رشد در نایژه‌ها، لوله‌هایی که هوا را به ریه‌ها می‌برند، رخ می‌دهد. پوشش داخلی برونش‌ها حاوی سلول‌های غده‌ای است. در برخی افراد، از جمله افراد سیگاری، اینها می‌توانند تغییر کرده و به سلول‌های سنگفرشی یا سرطان تبدیل شوند.
لکوپلاکیا
لکوپلاکیا باعث ایجاد لکه‌های سفید ضخیم در دهان می‌شود.
این لکه‌ها:
- بدون درد هستند
- شکل نامنظمی دارند
- لبه‌های برجسته دارند
- خراش دادن امکان پذیر نیست
هرکسی که این نوع علائم را دارد و با گذشت زمان از بین نرفتند باید به پزشک مراجعه کنند. آنها همچنین باید لکه‌ها را از نظر تغییرات کنترل کنند و سیگار یا جویدن تنباکو را ترک کنند. اگر پزشک بر این باور باشد که لکه‌ها می‌توانند سرطانی شوند، ممکن است از لیزر یا اسکالپل جراحی برای برداشتن آنها استفاده کنند.
علائم تومور
علائم به نوع و محل تومور بستگی دارد. به عنوان مثال، تومورهای ریه ممکن است باعث سرفه، تنگی نفس یا درد در قفسه سینه شوند. تومورهای روده بزرگ می‌توانند باعث کاهش وزن، اسهال، یبوست، کم خونی، فقر آهن و خون در مدفوع شوند.
برخی از نئوپلاسم ها ممکن است هیچ علامتی ایجاد نکنند. برخی دیگر، مانند سرطان مری یا پانکراس، ممکن است تا زمانی که بیماری به مرحله پیشرفته خود نرسد، علائمی ایجاد نکنند.
همچنین ممکن است، شما مشکلات زیر را تجربه کنید:
- درد
- خستگی
- کم شدن اشتها
- تب یا لرز
- کاهش وزن بی دلیل
- عرق شبانه
دلایل تومور
به طور کلی، تومورها زمانی اتفاق می‌افتند که سلول‌ها در بدن بیش از حد تقسیم می‌شوند و رشد می‌کنند. به طور معمول، در یک بدن سالم، سلول‌ها رشد می‌کنند، تقسیم می‌شوند و در بدن جایگزین یکدیگر می‌شوند. با تشکیل سلول‌های جدید، سلول‌های قدیمی می‌میرند. سلول‌هایی که آسیب دیده‌اند یا دیگر مورد نیاز نیستند می‌میرند تا جا برای سلول‌های سالم باز شود. اگر تعادل رشد و مرگ سلولی به هم بخورد، ممکن است تومور می‌تواند ایجاد شود.
مشکلات سیستم ایمنی بدن نیز می‌تواند منجر به تومور شود. تنباکو بیش از هر ماده محیطی دیگری باعث مرگ و میر ناشی از سرطان می‌شود.
نئوپلاسم های خوش خیم ممکن است به دلایل زیر ایجاد شوند:
عوامل خطر تومور
- جراحت
- سموم محیطی
- عفونت
در حالی که علل دقیق رشد تومور اغلب نامشخص است، اما عوامل متعددی می‌توانند خطر ابتلا را افزایش دهند.
عوامل خطر برای تومورهای بدخیم عبارتند از:
- سیگار کشیدن
- استفاده بیش از حد الکل
- شرایط ارثی
- سابقه خانوادگی
- قرار گرفتن در معرض مواد سرطان زا
- قرار گرفتن در معرض سمومی مانند بنزن یا آزبست
- سیگار کشیدن و قرار گرفتن در معرض دود سیگار
- مشکلات ژنتیکی
- ویروس‌ها
- چاقی و اضافه وزن داشتن
- قرار گرفتن در معرض سموم و تشعشعات
- رژیم غذایی
- عفونت‌های مکرر
- سموم محیطی، مانند قارچ‌های سمی خاص و نوعی سم که می‌تواند روی گیاهان بادام زمینی رشد کند (آفلاتوکسین‌ها)
انواع تومورهایی که توسط ویروس ها ایجاد می شوند یا با آنها مرتبط هستند عبارتند از:
- لنفوم بورکیت (ویروس اپشتین بار)
- سرطان دهانه رحم (ویروس پاپیلومای انسانی که HPV نیز نامیده می‌شود)
- اکثر سرطان‌های مقعد (HPV)
- برخی از سرطان‌های گلو، از جمله کام نرم، پایه زبان و لوزه ها (HPV)
- برخی از سرطان‌های واژن، فرج و آلت تناسلی (HPV)
- برخی از سرطان های کبد (ویروس های هپاتیت B و هپاتیت C)
- سارکوم کاپوزی (ویروس هرپس انسانی 8)
- لوسمی/لنفوم سلول T بزرگسالان (ویروس T-لنفوتروپیک انسانی-1)
- کارسینوم سلول مرکل (پلیوماویروس سلول مرکل)
- سرطان نازوفارنکس (ویروس اپشتین بار)
- لنفوم غیر هوچکین و سارکوم کاپوزی (HIV)
برخی از نئوپلاسم ها در یک جنس شایعتر از جنس دیگر هستند و برخی دیگر در میان کودکان یا بزرگسالان بیشتر شایع است. همچنین بعضی از آنها به رژیم غذایی، محیط زیست و سابقه خانوادگی مربوط می‌شوند.
عوارض تومور
تومورهای خوش خیم ممکن است رشد کنند و بر اندام‌هایی مانند مغز فشار وارد کنند. تومورهای غدد درون ریز ممکن است سرطانی نباشند اما ممکن است باعث شوند بدن شما بیش از حد هورمون تولید کند. ممکن است برای برداشتن تومور به جراحی نیاز داشته باشید.
سلول‌های سرطانی می‌توانند از تومور اصلی جدا شوند و به سایر قسمت‌های بدن گسترش پیدا می‌کنند. سلول‌ها ممکن است در جریان خون (سیستم گردش خون) یا سیستم لنفاوی حرکت کنند. هنگامی که سلول ها در یک مکان جدید مانند یک اندام یا غده مستقر می‌شوند، دوباره شروع به تکثیر می‌کنند و یک تومور جدید (سرطان متاستاتیک) ایجاد می‌کنند. سرطانی که گسترش می‌یابد می‌تواند برای درمان چالش‌برانگیزتر باشد.
تشخیص تومور
پزشک شما ممکن است توموری مانند سرطان پوست یا دهان را ببیند. اما اکثر سرطان ها در طول معاینه قابل مشاهده نیستند زیرا در عمق بدن قرار دارند. هنگامی که یک تومور پیدا می‌شود، یک قطعه از بافت برداشته می‌شود و زیر میکروسکوپ بررسی می‌شود که به این روش بیوپسی می‌گویند. این برای تعیین اینکه آیا تومور غیرسرطانی یا سرطانی است انجام می‌شود. بسته به محل تومور، بیوپسی ممکن است یک روش ساده یا یک عمل جدی باشد.
سی تی اسکن یا ام آر آی می‌تواند به تعیین محل دقیق تومور و میزان گسترش آن کمک کند. آزمایش تصویربرداری دیگری به نام توموگرافی انتشار پوزیترون (PET) برای یافتن انواع خاصی از تومور استفاده می‌شود. تست های غربالگری مانند کولونوسکوپی و پاپ اسمیر نیز می‌توانند تومورهای سرطانی و پیش سرطانی را تشخیص دهند.
سایر آزمایشاتی که ممکن است برای تشخیص تومور انجام شود عبارتند از:
- آزمایشات خون
- شمارش کامل خون (CBC)
- بیوپسی مغز استخوان (اغلب برای لنفوم یا لوسمی)
- اشعه ایکس قفسه سینه
- تست های عملکرد کبد
درمان تومور
درمان بر اساس موارد زیر متفاوت است:
- نوع تومور
- چه سرطانی باشد
- محل تومور
بسیاری از نئوپلاسم های غیرسرطانی نیازی به درمان ندارند. اما برخی از نئوپلاسم های غیرسرطانی می‌توانند به رشد خود ادامه دهند. به عنوان مثال، تومورهای خوش خیم مغزی می‌توانند به بافت سالم فشار وارد کنند و بینایی یا گفتار را تحت تاثیر قرار دهند. پزشک شما ممکن است جراحی را برای برداشتن تومور توصیه کند.
اگر تومور سرطانی باشد، درمان‌های ممکن می‌تواند شامل موارد زیر باشد:
- شیمی درمانی
- تابش – تشعشع
- عمل جراحی
- درمان هدفمند
- ایمونوتراپی
- پرتودرمانی
- سایر گزینه های درمانی
جلوگیری از ابتلا به تومور
اکثر تومورها بدون هیچ دلیل شناخته شده‌ای ایجاد می‌شوند. با این حال، این مراحل ممکن است خطر ابتلا به تومور را کاهش دهد:
- در صورت نیاز وزن خود را کاهش دهید
- مصرف الکل را کاهش دهید و سیگار را ترک کنید
- قرار گرفتن در معرض سموم را محدود کنید
- رژیم غذایی سالم داشته باشید و فعالیت بدنی داشته باشید
- از کاندوم برای کاهش خطر عفونت های مقاربتی مانند HPV استفاده کنید و واکسن HPV را دریافت کنید
چشم انداز این بیماری چیست؟
چشم انداز فرد مبتلا به این بیماری به نوع آن بستگی دارد. بسیاری از نئوپلاسم های خوش خیم هیچ خطر قابل توجهی برای سلامتی ندارند. اما یک تومور خوش خیم گاهی اوقات می‌تواند مشکلات شدیدی داخل یا نزدیک مغز ایجاد کند.
اگر تومور سرطانی باشد، نتیجه به نوع و مرحله تومور در هنگام تشخیص بستگی دارد. درمان تومور بدخیم می‌تواند چالش برانگیزتر باشد، اما درمان موثر معمولا در مراحل اولیه امکان پذیر است. به همین دلیل، افراد باید در معاینات روتین بهداشتی شرکت کنند، زیرا اغلب می‌توانند تشخیص زودهنگام را ممکن کنند.
هر کسی که توده، رشد یا تغییر غیرعادی دیگری در بدن خود پیدا کند باید به پزشک مراجعه کند. معمولاً رشد جای نگرانی نخواهد داشت، اما بهتر است بررسی شود.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
در صورت ابتلا به این بیماری چه زمانی باید به پزشک خود مراجعه کنم؟
اگر علائم زیر را تجربه کردید یا در حال تجربه کردن هستید، باید به پزشک خود مراجعه کنید:
- خستگی مفرط
- توده در هر نقطه از بدن
- درد شدیدی که خواب یا فعالیت‌های روزانه را مختل می کند
- عرق شبانه
- کاهش وزن بی دلیل
از پزشک خود چه انتظاری دارید؟
ممکن است بخواهید از پزشک خود سوالات زیر را بپرسید:
- آیا تومور بدخیم است یا خوش خیم؟
- چه نوع توموری دارم؟
- بهترین درمان برای من چیست؟
- خطرات و عوارض جانبی درمان چیست؟
- آیا باید مراقب علائم عوارض باشم؟
سخن پایانی از آرتا پیشرو
تومورها رشد بیش از حد بافت هستند و به دلیل رشد غیرطبیعی سلول ایجاد می شوند. آنها می توانند تقریباً در هر نقطه از بدن ایجاد شوند. این می تواند ناراحت کننده باشد که بدانید به این بیماری مبتلا هستید، با این حال باید بدانید که سه نوع اصلی تومور وجود دارد. خوش خیم، پیش بدخیم و بدخیم. نئوپلاسم های خوش خیم و پیش بدخیم می توانند بی ضرر باشند، در حالی که تومورهای بدخیم سرطانی هستند. چشم انداز و گزینه‌های درمانی فرد به نوع تومور آنها بستگی دارد. تشخیص زودهنگام این بیماری برای مدیریت صحیح ضروری است. درمان‌های سرطان می‌توانند سلول‌های سرطانی را از بین ببرند، از گسترش آنها جلوگیری کنند و خطر عود سرطان را کاهش دهند. اغلب افراد سال ها پس از دریافت درمان نئوپلاسم های سرطانی می‌توانند به زندگی خود ادامه دهند.