سیانوز چیست؟ علائم، دلایل و درمان

سیانوز چیست؟

سیانوز اصطلاح پزشکی برای زمانی است که به دلیل کمبود اکسیژن در سطح خون شما پوست، لب ها یا ناخن های شما آبی می شوند. اگر پوست تیره‌تری داشته باشید، سیانوز در لب‌ها، لثه‌ها، ناخن‌ها و اطراف چشم‌ها راحت‌تر دیده می‌شود.

به طور معمول، گلبول‌های قرمز، اکسیژن را به بافت های دیگر بدن شما حمل می کنند. زمانی که در خون شما اکسیژن کافی وجود داشته باشد، خون به رنگ قرمز در می‌آید، زیرا گلبول های خون شما قرمز روشن هستند. در نتیجه، وقتی خون دارای اکسیژن در سراسر بدن شما گردش می کند، پوست شما رنگ قرمز یا صورتی پیدا می کند.

وقتی اکسیژن کافی در خون شما گردش نمی کند، پوست شما تیره (آبی یا بنفش) می شود. ناحیه ای از بدن شما که بیشتر تحت تأثیر سیانوز قرار گرفته است می تواند به تعیین علت آن کمک کند.

این می تواند ناشی از یک مشکل جدی در موارد زیر باشد:

• ریه ها مانند آسم یا ذات الریه
• راه های هوایی مانند خفگی یا کروپ
• قلب مانند نارسایی قلبی یا بیماری مادرزادی قلبی

سیانوز نشان دهنده چیست؟

سیانوز می‌تواند به این معنا باشد که اندام‌ها، ماهیچه‌ها و بافت‌های شما مقدار خون مورد نیاز برای عملکرد صحیح خود را دریافت نمی‌کنند. شرایط مختلف بسیار زیادی وجود دارند که می توانند باعث سیانوز شوند. در حالی که پوست و لب های آبی همیشه دلیلی برای نگرانی نیستند، برخی از بیماری ها نیاز به درمان فوری پزشکی دارند. شرایطی که باعث سیانوز می شود ممکن است به ریه ها، قلب یا سیستم عصبی مرکزی شما مربوط باشد.

انواع سیانوز

سیانوز محیطی

سیانوز محیطی در دست ها، پاها، نوک انگشتان و ناخن ها ایجاد می شود. گاهی اوقات دمای سرد می تواند باعث باریک شدن رگ های خونی و ایجاد رنگ آبی در پوست شود. گرم کردن یا ماساژ دادن نواحی آبی باید جریان خون را به پوست بازگرداند. اگر گرم کردن دست‌ها و پاهایتان جریان خون و رنگ را بازیابی نمی‌کند، ممکن است یک بیماری زمینه‌ای داشته باشید.

علت هرچه که باشد، تغییر رنگ به این معنی است که چیزی در توانایی بدن شما برای رساندن خون غنی از اکسیژن به بافت هایی که به آن نیاز دارند، تداخل دارد. بازگرداندن اکسیژن به بافت های بدن در اسرع وقت برای جلوگیری از عوارض مهم است.

سیانوز مرکزی

سیانوز مرکزی علاوه بر دست ها و پاها، اندام های اصلی بدن را تحت تاثیر قرار می دهد. این ممکن است شامل قفسه سینه، گونه ها، زبان، لثه ها و لب های شما باشد. علائم این بیماری مرکزی با گرم شدن قسمت بدن بهتر نمی شود. بسیار مهم است که پس از مشاهده علائم، فوراً به دنبال درمان باشید.

سیانوز مرکزی و محیطی دلایل مشابهی از جمله مشکلات قلبی، خونی، ریوی یا سیستم عصبی دارند.

علائم سیانوز

سطح هموگلوبین معمولاً بین 13.5 تا 17.5 گرم در دسی لیتر (g/dL) برای مردان و 12.0 تا 15.5 گرم در دسی لیتر برای زنان است. این بیماری به طور معمول زمانی قابل توجه است که غلظت هموگلوبین بدون اکسیژن حداقل 3 تا 5 گرم در دسی لیتر باشد.

علامت اصلی سیانوز تغییر رنگ پوست به آبی است. رنگ مایل به آبی ممکن است لب ها، زبان، لثه ها، گوش ها و ناخن های شما را نیز تحت تاثیر قرار دهد. همچنین، در برخی افراد نواحی آسیب دیده ممکن است به جای آبی، مایل به ارغوانی به نظر برسند.

اگر پوست تیره‌ داشته باشید، سیانوز ممکن است خاکستری یا سفید به نظر برسد. همچنین ممکن است بیشتر در اطراف لب ها، زبان، لثه ها، ناخن ها و چشم ها ظاهر شود.

سیانوز معمولاً در اثر شرایط دیگری ایجاد می شود. بسته به اینکه چه چیزی باعث سیانوز می شود، علائم می توانند متفاوت باشند. برخی از این علائم عبارت اند از:

• دمای پایین بدن (هیپوترمی)
• ضعف
• سرفه کردن
• سرگیجه
• بی حسی یا سوزن سوزن شدن در بازوها و پاها
• خس خس سینه
• دشواری در تنفس یا تنگی نفس
• خستگی شدید

دلایل سیانوز

خون شما مسئول حمل اکسیژن در بدن است. خون از ریه ها به قلب می رسد و سپس در آنجا، از طریق شریان های شما به بقیه قسمت های بدن شما پمپاژ می‌شود. پس از رسیدن خون به بافت‌های بدن، خون خالی از اکسیژن، از طریق رگ‌ها به قلب و ریه‌ها باز می‌گردد. اگر چیزی مانع بازگشت خون به قلب شما شود یا در مرحله اول مانع رسیدن خون به بافت‌های شما شود، بافت‌های شما اکسیژن مورد نیاز خود را دریافت نمی‌کنند. این کمبود اکسیژن باعث ایجاد سیانوز می شود.

برخی از شرایطی که می توانند باعث کمبود اکسیژن در خون شما شوند عبارت‌اند از:

دلایل سیانوز مرکزی

سیانوز مرکزی اغلب به دلیل مشکلات گردش خون یا تهویه ایجاد می شود. این به نوبه خود می تواند منجر به اکسیژن رسانی ضعیف خون در ریه ها شود. سیانوز مرکزی زمانی ایجاد می شود که اشباع اکسیژن شریانی به زیر 75 یا 85 درصد برسد. سیانوز حاد وضعیتی است که می تواند در نتیجه خفگی ایجاد شود. این یکی از نشانه های قطعی تنفس است.

سیانوز مرکزی ممکن است به دلایل زیر ایجاد شود:

1. شرایط مربوط به سیستم عصبی مرکزی:

• خونریزی داخل جمجمه
• مصرف بیش از حد مواد مخدر (مانند هروئین)
• تشنج تونیک – کولون (مانند تشنج بزرگ)

2. شرایط مربوط به سیستم تنفسی:

• تورم در اطراف تارهای صوتی (کروپ)
• خفگی
• التهاب فلپ در گلو (اپی گلوتیت)
• ذات الریه
• برونشیولیت
• برونشیت ریه
• آسم
• بیماری مزمن انسدادی ریه (COPD)
• فشار خون ریوی
• آمبولی ریه
• هیپوونتیلاسیون

3. شرایط مرتبط با بیماری های قلبی عروقی:

• بیماری قلبی مادرزادی
• نارسایی قلبی
• انفارکتوس میوکارد
• ایست قلبی

4. شرایط مرتبط با خون:

• متهموگلوبینمی
• پلی سیتمی
• سیانوز مادرزادی

5. سایر شرایط:

• ارتفاعات بالا
• هیپوترمی
• آپنه انسدادی خواب
• پوشیدن لباس‌های خیلی تنگ که گردش خون شما را محدود می کنند

دلایل سیانوز محیطی

سیانوز محیطی یک رنگ مایل به آبی است که در انگشتان دست یا پا مشاهده می شود که به دلیل گردش خون نابهینه یا محدود ایجاد می شود. خونی که به انگشتان دست و پا می رسد به اندازه کافی غنی از اکسیژن نیست. هنگامی که از طریق پوست مشاهده می شود، ظاهر یک رنگ آبی را نشان می دهد.

تمام شرایطی که باعث سیانوز مرکزی می شوند نیز می توانند باعث بروز علائم سیانوز محیطی شوند. سیانوز محیطی گاهی حتی در غیاب نارسایی قلبی یا ریوی نیز قابل مشاهده است. رگ های خونی کوچک می توانند منقبض شوند و با افزایش سطح اکسیژن طبیعی خون درمان شوند.

سیانوز محیطی گاهی اوقات ممکن است به دلایل زیر رخ دهد:

• همه علل‌های شایع سیانوز مرکزی
• مانند نارسایی قلبی یا هیپوولمی
• قرار گرفتن در معرض سرما
• بیماری انسدادی مزمن ریه (COPD)
• انسداد شریانی مانند بیماری عروق محیطی و بیماری رینود
• انسداد وریدی مانند ترومبوز ورید عمقی

تشخیص سیانوز

سیانوز یک علامت است و پزشک شما می خواهد علت آن را تعیین کند. آنها با انجام معاینه فیزیکی شروع می کنند. آنها سوالاتی را از شما در مورد علائم شما می پرسند. سپس پزشک شما ممکن است آزمایش هایی را برای تعیین علت سیانوز تجویز کند. این آزمایش ها می توانند شامل موارد زیر باشند:

• پالس اکسیمتری: یک پالس اکسیمتر با اتصال یک حسگر به انگشت، میزان اکسیژن خون شما را اندازه گیری می کند.
• تجزیه و تحلیل گازهای خون شریانی: این آزمایش میزان اکسیژن و سایر مواد را در شریان های شما اندازه گیری می کند.
• اشعه ایکس قفسه سینه
• سی تی اسکن (توموگرافی کامپیوتری)
• شمارش کامل خون (CBC)
• الکتروکاردیوگرام (EKG): EKG فعالیت الکتریکی قلب شما را اندازه گیری می کند.
• اکوکاردیوگرام: این یک سونوگرافی قلب است که عملکرد و ساختار آن را نشان می دهد.
• تست‌های عملکرد ریوی: تست‌های عملکرد ریوی می‌توانند بیشتر به تشخیص بیماری‌های ریوی کمک کنند.
• کاتتریزاسیون قلبی: کاتتریزاسیون قلبی می تواند بیشتر به تشخیص بیماری های قلبی کمک کند.

درمان سیانوز

سیانوز می تواند نشانه بسیاری از شرایط مختلف باشد. درمان سیانوز به علت اصلی مشکل شما بستگی دارد.

یکی از اولین درمان هایی که پزشک شما ممکن است از آن استفاده کند، اکسیژن درمانی است. اکسیژن درمانی به شما اکسیژن اضافی می دهد تا به افزایش سریع سطوح کمک کند. بسته به شدت بیماری ممکن است به یک دستگاه اکسیژن ساز نیاز داشته باشید.

سایر درمان های این بیماری عبارتند از:

• آنتی بیوتیک ها: آنتی بیوتیک ها می توانند عفونت هایی مانند ذات الریه را درمان کنند.
• گرما و ماساژ: قرار گرفتن در معرض دمای سرد و شرایطی مانند پدیده رینود ممکن است با گرم کردن و ماساژ نواحی آسیب دیده درمان شود.
• سایر داروها: پزشک شما ممکن است داروهایی را برای درمان بیماری های قلبی و ریوی تجویز کند.
• قطع دارو: پزشک شما ممکن است به شما توصیه کند که مصرف برخی از داروها را متوقف کنید مانند قرص های ضد بارداری، داروهای میگرن و مسدودکننده‌های بتا و . . .
• داروهای استنشاقی: اگر یک بیماری ریوی مانند آسم یا COPD باعث سیانوز شما شده باشد، پزشک شما ممکن است یک دستگاه تنفسی را برای کمک به عملکرد بهتر ریه های شما توصیه کند.
• جراحی: نقص مادرزادی قلب مانند تترالوژی فالوت ممکن است بلافاصله پس از تولد نیاز به جراحی داشته باشد.
• سبگ زندگی: ممکن است لازم باشد از مصرف کافئین و نیکوتین خودداری کنید، زیرا هر دو می توانند باعث انقباض عروق خونی شما شوند.

جلوگیری از ابتلا به سیانوز

دلایل مختلفی برای سیانوز وجود دارد و همه آنها قابل پیشگیری نیستند. اما مواردی وجود دارد که می توانید برای جلوگیری از این عارضه انجام دهید.

پزشک شما ممکن است به شما توصیه کند که مصرف داروهایی که جریان خون شما را محدود می کند را متوقف کنید. همچنین باید سیگار را ترک کرده و مصرف کافئین خود را محدود کنید. اگر به مکان‌های سرد می روید لباس گرم بپوشید و مراقب گوش ها، انگشتان دست، انگشتان پا و بینی خود باشید.

چگونه می توانم از خودم مراقبت کنم؟

اگر دمای سرد یا شرایطی مانند پدیده رینود باعث سیانوز شما شده است، ممکن است مجبور شوید سبک زندگی خود را تغییر دهید. زمانی که قصد دارید بیرون بروید، باید لباس گرم بپوشید و وقتی داخل خانه خود هستید، مطمئن شوید که در یک اتاق گرم هستید. گرم نگه داشتن بدن بسیار مهم است.

همچنین، شما باید سیگار را ترک کنید و مصرف کافئین خود را کاهش دهید. کافئین و نیکوتین می توانند باعث باریک شدن رگ های خونی شوند که می تواند منجر به این بیماری شود.

چشم انداز این بیماری چیست؟

چشم انداز سیانوز به دلیل این بیماری و زمان دریافت درمان بستگی دارد. این معمولاً تهدید کننده زندگی نیست، اما اگر علائم مرتبط دیگری دارید یا اگر سیانوز در زمانی که در حال استراحت هستید و بدن شما گرم است رخ می‌دهد، باید به پزشک مراجعه کنید. تشخیص و درمان به موقع در مراحل اولیه می تواند به جلوگیری از عوارض کمک کند.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

در صورت ابتلا به این بیماری چه زمانی باید به پزشک خود مراجعه کنم؟

برخی از دلایل می توانند تهدید کننده زندگی باشند. اگر فردی به سیانوز مبتلا باشد و هر یک از علائم زیر را داشته باشد، به مراقبت های پزشکی فوری نیاز دارد:

• دشواری در تنفس
• درد قفسه سینه
• عرق کردن زیاد
• سردردهای مکرر
• گیجی و عدم تمرکز
• درد یا بی حسی ناگهانی در بازوها، پاها و دست ها
• تب یا سایر علائم مشابه آنفولانزا

از پزشک خود چه انتظاری دارید؟

پزشک شما احتمالا برای تشخیص این بیماری، از شما در مورد علائم و نشانه‌های شما سوالاتی می پرسد. برخی از این سوالات عبارت اند از:

• اولین بار چه زمانی متوجه این بیماری شدید؟
• آیا علائم به طور ناگهانی ظاهر شده است یا به آرامی ظاهر شده است؟
• کدام قسمت از بدن شما آبی است؟
• آیا اخیراً به جایی سفر کرده اید؟
• آیا در تنفس مشکل دارید؟
• آیا بازوها یا پاهای شما متورم شده اند؟
• چه علائم دیگری دارید؟

سخن پایانی از آرتا پیشرو

سیانوز به دلیل کمبود اکسیژن در خون، پوست، ناخن یا لب‌های شما ایجاد می شود. این بیماری به دلایل متعددی رخ می دهد. در حالی که سیانوز همیشه جدی نیست، می تواند ناشی از یک وضعیت پزشکی شدید باشد. اگر شما یا نزدیکانتان به سیانوز مبتلا هستید و علائمی مانند مشکل در تنفس را دارید، باید فوراً به دنبال مراقبت های پزشکی باشید یا با اورژانس تماس بگیرید تا مطمئن شوید که بهترین نتیجه را خواهید داشت.