برونشیت ریه چیست؟
برونشیت ریه یا نایژه‌آماس (Bronchitis)، به التهاب نایژه ها در شش گفته می‌شود. این عارضه زمانی ایجاد می‌شود که راه های هوایی در ریه ها (لوله های برونش)، ملتهب شده و باعث سرفه می‌شود (اغلب با تولید مخاط که می‌تواند تغییر رنگ دهد). برونشیت ریه می‌تواند حاد (کوتاه مدت) یا مزمن (طولانی مدت) باشد.
- برونشیت حاد، اغلب از سرماخوردگی یا سایر عفونت های تنفسی ایجاد می‌شود که بسیار شایع است و ممکن است مسری باشد.
- برونشیت مزمن، یک بیماری جدی تر است که باعث تحریک یا التهاب مداوم پوشش لوله های برونش می‌شود. نایژه‌آماس مزمن اغلب به دلیل سیگار کشیدن است.
بیماری برونشیت حاد، معمولاً طی یک هفته تا 10 روز بهبود می‌یابد، اگرچه سرفه ممکن است برای هفته ها ادامه داشته باشد. با این حال، اگر دوره های مکرر برونشیت ریه دارید، ممکن است برونشیت مزمن داشته باشید که نیاز به مراقبت پزشکی دارد.
برونشیت مزمن یکی از شرایطی است که در بیماری مزمن انسدادی ریه (COPD) وجود دارد.
علائم برونشیت ریه
برای برونشیت حاد یا برونشیت مزمن، علائم و نشانه‌ها ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- خستگی
- گرفتگی صدا
- تنگی نفس
- از دست دادن اشتها
- آبریزش بینی
- تب و لرز خفیف
- خس خس سینه
- سرفه همراه با مخاط (خلط)
اگر نایژه‌آماس حاد دارید، ممکن است علائم سرماخوردگی مانند سردرد خفیف یا بدن درد داشته باشید. علائم برونشیت حاد معمولاً پس از 2 الی 3 هفته بهبود می‌یابند. در برونشیت مزمن سرفه می‌تواند حداقل سه ماه یا بیشتر طول بکشد.
دلایل برونشیت
برونشیت حاد معمولاً در اثر التهاب راه های هوایی ناشی از عفونت های ویروسی مانند سرماخوردگی، آنفولانزا، ویروس سنسیشیال تنفسی RSV یا کرونا ایجاد می‌شود. گاهی اوقات، عفونت باکتریایی نیز می‌تواند باعث برونشیت حاد شود.
شایع ترین علت برونشیت مزمن، کشیدن سیگار است. آلودگی هوا، گرد و غبار یا گازهای سمی موجود در محیط یا محل کار نیز از دیگر دلایل ابتلا به بیماری برونشیت ریه می‌باشند.
عوامل خطر برونشیت
عواملی که خطر ابتلا به این عارضه را افزایش می‌دهند عبارتند از:
- سیگار کشیدن یا قرار گرفتن در معرض دود دست دوم (دود سیگار از طرف شخص دیگری)
- رفلاکس معده (GERD)
- سابقه خانوادگی بیماری ریوی
- قرار گرفتن در معرض دود یا انواع خاصی از گرد و غبار
- سابقه بیماری های تنفسی مانند آسم، فیبروز کیستیک یا برونشکتازی
- مقاومت کم. این ممکن است ناشی از یک بیماری حاد دیگر، مانند سرماخوردگی، یا یک بیماری مزمن باشد که سیستم ایمنی شما را به خطر می‌اندازد. افراد مسن، نوزادان و کودکان خردسال آسیب پذیری بیشتری نسبت به عفونت دارند.
عوارض برونشیت ریه
اگرچه یک دوره این بیماری جای نگرانی ندارد، اما در برخی افراد می‌تواند منجر به ذات الریه شود. با این حال، حملات مکرر برونشیت ممکن است به این معنی باشد که شما به بیماری مزمن انسدادی ریه (COPD) مبتلا هستید.
تشخیص برونشیت
در چند روز اول بیماری، تشخیص علائم و نشانه های برونشیت ریه از سرماخوردگی ممکن است دشوار باشد. پزشک شما معمولاً بر اساس معاینه فیزیکی و علائم شما می‌تواند تشخیص دهد که آیا نایژه‌آماس دارید یا خیر. آنها در مورد سرفه شما می‌پرسند، مانند مدت زمانی که آن را داشته اید و چه نوع مخاطی با آن ایجاد می‌شود. در طول معاینه فیزیکی، پزشک از گوشی پزشکی برای گوش دادن به ریه های شما در حین تنفس استفاده می‌کند.
ممکن است پزشک شما بسته به اینکه فکر می‌کند برونشیت حاد یا مزمن دارید، نیاز به انجام آزمایشاتی داشته باشید. این آزمایشات ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- اشعه ایکس قفسه سینه. رادیوگرافی قفسه سینه می‌تواند به تشخیص ذات الریه یا بیماری دیگری که ممکن است باعث سرفه شما شده باشد، کمک کند. این امر به ویژه در صورتی که قبلاً سیگاری بوده یا هستید بسیار مهم است.
- آزمایشات خلط. خلط مخاطی است که از ریه های خود سرفه می‌کنید. نمونه خلط شما برای علائم ویروس یا باکتری مورد آزمایش قرار می‌گیرد.
- تست عملکرد ریوی. در طول آزمایش عملکرد ریوی، شما به وسیله‌ای به نام اسپیرومتر دمیده می‌شوید که میزان هوای قابل تحمل ریه‌های شما و سرعت خروج هوا از ریه‌ها را اندازه‌گیری می‌کند. این آزمایش علائم آسم یا آمفیزم را بررسی می‌کند.
درمان برونشیت ریه
برونشیت حاد
برونشیت حاد اغلب خود به خود و بدون درمان از بین می‌رود. با این حال، می‌توانید در خانه قدم هایی بردارید تا احساس بهتری داشته باشید و سریع تر بهبود یابید.
- از داروهای بدون نسخه (OTC) حاوی دکسترومتورفان یا گایفنزین برای تسکین علائم سرفه یا شل شدن مخاط استفاده کنید.
- چای یا آب داغ با عسل بنوشید.
- پاستیل های گلو را بمکید.
- یک دستگاه رطوبت ساز در نزدیکی خود نگه دارید.
- در صورت تجویز از داروهای استنشاقی مانند آلبوترول استفاده کنید. آنها ممکن است علائم را تسکین دهند.
پزشکان معمولاً آنتی بیوتیک ها را تنها در صورتی تجویز می‌کنند که متوجه شوند شما یک عفونت باکتریایی دارید، که در کودکان خردسال شایع تر است. اگر از داروهای تجویز شده استفاده می‌کنید یا بیماری‌های دیگری دارید، قبل از مصرف داروهای بدون نسخه با پزشک خود صحبت کنید.
برونشیت مزمن
هدف از درمان برونشیت مزمن کمک به تنفس بهتر و کنترل علائم است. پزشک ممکن است با شما در مورد موارد زیر صحبت کند:
- ترک سیگار
- مصرف داروهایی برای کمک به پاکسازی مجاری هوایی یا جلوگیری از بدتر شدن علائم
- اکسیژن درمانی برای کمک به تنفس بهتر
- توانبخشی ریوی برای یادگیری تکنیک‌های تنفسی مانند نفس کشیدن با لب و کمک به شما در جلوگیری از بدتر شدن علائم
درمان خانگی بیماری برونشیت
روش ها و راه های بسیاری برای درمان خانگی برونشیت ریه وجود دارد. مصرف برخی از مواد غذایی برای درمان این عارضه، به فرد بیمار پیشنهاد می‌شود که در ادامه به بررسی این مواد غذایی می‌پردازیم.
عسل
به منظور درمان و بهبود سرفه‌های ناشی از ابتلا به بیماری برونشیت، اقدام به مصرف عسل نمایید. عسل با داشتن خاصیت تسکین دهنده و ضد ویروسی در درمان این بیماری کمک چشمگیری می‌کند.
زنجبیل
زنجبیل، اغلب برای درمان سرماخوردگی استفاده می‌گردد. این ماده غذایی علاوه بر داشتن خاصیت ضد التهابی، می‌تواند سیستم ایمنی بدن انسان را تقویت کند و از ابتلای فرد به بیماری جلوگیری نماید. خاصیت ضد التهابی زنجبیل در درمان و بهبود التهاب نایژه ها نقش بسیار مهمی را ایفا می‌کند.
شما می‌توانید یک قاشق چای خوری زنجبیل، میخک و دارچین را در یک فنجان آب گرم ریخته و به خوبی هم بزنید. پس از این که مواد را به خوبی هم زدید این محلول را بنوشید و این کار را روزی چند مرتبه برای چند هفته انجام دهید.
همچنین شما می‌توانید یک قاشق چای خوری پودر زنجبیل را به همراه مقداری فلفل سیاه داخل آب گرم بریزید و بنوشید. شما می‌توانید برای بهتر شدن مزه ی این نوشیدنی، مقداری عسل به آن اضافه نمایید.
شیرین بیان
از زمان های گذشته شیرین بیان به عنوان یک گیاه دارویی و مسکن مورد استفاده قرار می‌گرفت. استفاده از ریشه ی گیاه شیرین بیان می‌تواند درد ناشی از التهاب نایژه ها را تسکین دهد و در بهبودی آن ها نقش مهمی را ایفا نماید.
شیرین بیان حاوی مقدار زیادی گلیسیریزین است که می‌تواند به بدن برای مقابله با ویروس ها کمک کند و سیستم ایمنی بدن انسان را تقویت نماید.
پیاز
از آنجا که پیاز می‌تواند باعث رفع خلط ناشی از برونشیت ریه گردد، استفاده از آن به فرد بیمار توصیه می‌گردد. شما می‌توانید به مدت یک هفته هر روز صبح با معده‌ی خالی یک قاشق آب پیاز خام را بنوشید. همچنین می‌توانید از این گیاه در پخت انواع مختلف غذا و سالاد استفاده نمایید.
آب نمک
یکی از بهترین و موثرترین راه هایی که برای بهبود بیماری برونشیت ریه پیشنهاد می‌شود، غرغره کردن محلول آب و نمک می‌باشد. ترکیب آب و نمک می‌تواند در بهبود التهاب در گلو نقش مهمی را ایفا کند. آب نمک مخاط موجود در گلویتان را کاهش می‌دهد و ممکن است باعث سوزش گلو شود اما استفاده از این محلول در بهبود این بیماری بسیار مهم است.
روغن اکالیپتوس
گیاه یا روغن اکالیپتوس را درون آب بجوشانید و بخور دهید. بخور اکالیپتوس باعث می‌شود مجاری هوایی مسدود شده درون شش ها باز و تنفس برای فرد راحت تر شود.
زردچوبه
زردچوبه دارای خاصیت ضد التهابی می‌باشد که برای درمان سرفه ی ناشی از برونشیت بسیار موثر است. مصرف زردچوبه می‌تواند باعث صاف شدن سینه شود و درد آن را کاهش دهد. شما می‌توانید یک قاشق چای خوری را به شیر داغ اضافه کرده و هم بزنید. در روز دو یا سه بار شیر و زردچوبه را به همراه مقداری عسل بنوشید. مصرف شیر و زردچوبه با معده ی خالی می‌تواند روند بهبودی بیماری برونشیت ریه را سریع تر کند.
در صورتی که سنگ کیسه‌ی صفرا، زردی یا زخم دارید، مصرف زردچوبه به شما توصیه نمی‌گردد.
آویشن
آویشن از دیگر گیاهان دارویی است که مصرف آن برای بهبود و درمان بسیاری از بیماری ها از جمله بیماری ریوی برونشیت ریه توصیه می‌شود. این گیاه به دو صورت جوشانده، عصاره یا پودر مورد استفاده قرار می‌گیرد.
- جوشانده: ۱ الی ۲ گرم گیاه خشک آویشن را به همراه ۱۵۰ میلی¬لیتر آب را به مدت ۱۰ دقیقه بجوشانید. پس از سرد شدن آب و آویشن، چند فنجان از آن را طی چند وعده در روز بنوشید. این کار را برای چند هفته تکرار نمایید.
- عصاره ی برگ آویشن: برای بهبود بیماری برونشیت، ۳ بار در روز، ۲۰ الی ۴۰ قطره عصاره ی آویشن را با آب رقیق نموده و مصرف نمایید.
- پودر: از استفاده پودر آویشن داخل غذاهایتان غافل نشوید.
دانه کنجد
خواص دارویی موجود در دانه ی کنجد می‌تواند به درمان برونشیت مزمن کمک چشمگیری کند. مصرف دانه ی کنجد می‌تواند درد قفسه‌ی سینه را کاهش داده و به مرور زمان درمان نماید.
شما می‌توانید یک قاشق چای خوری دانه‌ی کنجد را به همراه دانه ی کتان داخل عسل بریزید. این مخلوط را قبل از این که بخوابید میل کنید. مخلوط عسل و کنجد، علاوه بر کاهش درد قفسه‌ی سینه، باعث می‌شود خوابی راحت داشته باشید. همچنین شما می‌توانید نصف قاشق چای خوری دانه‌ی کنجد خشک را به همراه دو قاشق غذاخوری آب مخلوط نموده و روزی دو بار میل کنید.
سیر
سیر به دلیل داشتن خواص متعددی مانند خاصیت ضد ویروسی و آنتی بیوتیک برای درمان و بهبود بیماری برونشیت ریه بسیار مفید تلقی می‌شود.
شما می‌توانید سه حبه ی متوسط سیر را له کنید. سپس سیر له شده را به یک لیوان شیر داغ اضافه نمایید و به خوبی مخلوط کنید. این مخلوط را قبل از خوابیدن میل نمایید. توصیه می‌شود که مخلوط سیر و شیر قبل از رفتن به خواب شبانه مصرف گردد.
آب
در زمان مبتلا به برونشیت توصیه می‌شود بدن خود را به خوبی هیدراته کرده و آب و مایعات زیادی بنوشید (حداقل 8 تا 10 لیوان آب در روز). شما می‌توانید آب میوه و آب سبزیجات را نیز بنوشند. همچنین شما می‌توانید صبح ها، یک لیوان آب مخلوط با کمی عسل بنوشید.
جلوگیری از ابتلا به برونشیت ریه
انجام اقداماتی مانند موارد زیر ممکن است از ابتلا به این بیماری جلوگیری کند یا احتمال ابتلای مجدد به آن را کاهش دهد.
- اگر سیگار می‌کشید، سیگار را ترک کنید.
- استراحت کافی داشته باشید.
- از دود، آلودگی هوا یا دود دست دوم (دود سیگار از طرف شخص دیگری) اجتناب کنید.
- هر سال واکسن آنفولانزا بزنید.
- بر اساس سن یا عوامل خطر، پیوند خارجی واکسن پنومونی را در صورت لزوم دریافت کنید.
- واکسن کووید-۱۹ و واکسن های تقویتی را در زمان های توصیه شده دریافت کنید.
- اگر آسم یا آلرژی دارید، از هرگونه محرک (از جمله حیوانات خانگی، گرد و غبار و گرده گل) اجتناب کنید.
- یک مرطوب کننده راه اندازی کنید. هوای مرطوب کمتر احتمال دارد ریه های شما را تحریک کند.
- برای کاهش خطر ابتلا به عفونت های ویروسی، دست های خود را مرتب بشویید.
چشم انداز این بیماری چیست؟
برونشیت ریه حاد معمولاً جدی نیست. در حالی که ناامید، باید چند هفته منتظر علائم باشید. اگر با یک بیماری قلبی یا بیماری تنفسی دیگری مانند آسم زندگی می‌کنید، ممکن است علائم شما را بدتر یا طولانی تر کند.
برونشیت ریه مزمن می‌تواند یک بیماری جدی باشد و ممکن است به این معنی باشد که ریه های شما آسیب دیده است. در حالی که آسیب قابل جبران نیست، پزشک شما می‌تواند به شما کمک کند علائم خود را مدیریت کنید و عودهای کمتری داشته باشید.
چه مدت طول می‌کشد تا برونشیت ریه برطرف شود؟
اکثر مردم در حدود دو هفته بهبود پیدا می‌کنند، اما ممکن است برای برخی دیگر سه تا شش هفته طول بکشد. تا زمانی که بهتر می‌شوید، می‌توانید علائم خود را در خانه با داروهای بدون نسخه مدیریت کنید. اگر بعد از سه هفته بهتر نشدید، به پزشک مراجعه کنید.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
در صورت ابتلا به این بیماری چه زمانی به پزشک مراجعه کنم؟
در صورت داشتن علائم زیر، شما باید به پزشک مراجعه کنید:
- از خوابیدن شما جلوگیری می‌کند
- بعد از 3 هفته بهبود پیدا نکرده اید
- درد قفسه سینه
- تب بالای 38 درجه سانتیگراد
- خس خس سینه یا تنگی نفس
چه سوالاتی باید از پزشکم بپرسم؟
- بهترین راه برای درمان علائم من در خانه چیست؟
- انتظار داشته باشم برونشیت ریه چقدر طول بکشد؟
- به دنبال چه علائم جدید یا بدتری باید باشم؟
- اگر علائم بهبود نیافته باشد، چه زمانی باید دوباره شما را ببینم؟
سخن پایانی از آرتا پیشرو
ابتلا به برونشیت در بهترین حالت ممکن است ناامید کننده باشد. حتی زمانی که از آبریزش بینی و بدن درد خلاص شوید، به نظر می‌رسد سرفه برای همیشه ادامه دارد. داروهای بدون نسخه و داروهای خانگی مانند عسل، می‌توانند به شما کمک کنند تا زودتر بهبود پیدا کنید. اگر در مدیریت علائم خود مشکل دارید، به پزشک مراجعه کنید. اگر به طور مکرر برونشیت ریه دارید، ممکن است برونشیت مزمن ناشی از یک بیماری زمینه ای داشته باشید که نیاز به درمان دارد.