فشار خون یعنی نیرویی که خون به دیواره رگها وارد میکند. زمانیکه این فشار به طور مداوم از حد طبیعی بیشتر باشد، به آن فشار خون بالا گفته میشود. فشار خون بالا میتواند تاثیر جدی روی قلب، رگها، کلیه‌ها و سایر اعضا بدن داشته باشد. اما اغلب فرد متوجه آن نمی‌شود؛ به همین دلیل این بیماری قاتل خاموش نامیده میشود.
فشار خون بالا چیست؟
فشار خون بالا (Hypertension) یک بیماری مزمن است که در آن فشار خون در شریان‌ها بالا می‌رود. به دنبال این افزایش فشار، قلب باید برای حفظ گردش خون در رگ‌های خونی شدیدتر از حالت طبیعی فعالیت کند. در صورت عدم درمان، می تواند شما را در معرض خطر سکته مغزی، نارسایی قلبی، نارسایی کلیه و سایر مشکلات پزشکی قرار دهد.
فشار خون نیرویی است که خون را به گردش درمی‌آورد و به اکسیژن و مواد مغذی موجود در بدن شما اجازه می‌دهد تا از طریق سیستم گردش خون در رگها حرکت کنند. وجود این نیرو در رگ‌های شما بسیار اهمیت دارد، زیرا برای تغذیه بافت‌ها و اندام‌ها اکسیژن و مواد مغذی، بدون فشار خون در سیستم گردش خون شما، رانده نمی‌شوند.
در واقع فشار خون، اندازه گیری نیروی فشار خون به دیواره رگ های خونی است. هنگامی که فشار خون دارید، به این معنی است که فشار خون روی دیواره رگ های خونی بدن شما، بیش از حد بالا است. فشار خون بالا اغلب با نام قاتل خاموش شناخته می شود.
فشار خون چگونه اندازه گیری میشود؟
میزان فشار خون شما دو عدد دارد. عدد بالایی فشار خون سیستولیک است که فشار روی دیواره رگ های خونی را هنگام ضربان یا انقباض قلب اندازه گیری می کند. عدد پایینی فشار خون دیاستولیک است که فشار خون روی رگ‌های خونی شما را زمانی که قلب در حال استراحت است اندازه‌گیری میکند.
به عنوان مثال، فشار خون 110/70 در محدوده طبیعی است، اما فشار خون 135/85 فشار خون بالا مرحله 1 (خفیف) و غیره است.
| دسته بندی | فشار خون (میلی متر جیوه) |
|---|---|
| طبیعی | زیر 130/80 |
| مرحله اول (خفیف) | 139/130 سیستولیک، دیاستولیک بین 89/80 |
| مرحله دوم (متوسط) | 140/90 بالاتر |
| بحران فشار خون (مراقبت های اورژانسی دریافت کنید) | 180/120 بالاتر |
انواع فشار خون بالا
پزشک شما یکی از دو نوع پایین را تشخیص می‌دهد:
- فشار خون اولیه (که ضروری نیز نامیده میشود). دلایل این نوع فشار خون شامل افزایش سن و عادات ناسالم مانند ورزش نکردن کافی است.
- فشار خون ثانویه علل این نوع فشار خون بالا شامل مشکلات پزشکی مختلف یا گاهی اوقات دارویی است که مصرف می‌کنید.
اگر فشار خون بالا درمان نشود چه اتفاقی می‌افتد؟
فشار خون درمان نشده ممکن است منجر به مشکلات سلامتی جدی شود. از جمله این مشکلات میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- آسیب چشم
- سکته مغزی
- سکته قلبی
- بیماری عروق محیطی
- زوال عقل عروقی
- بیماری نارسایی کلیه
- عوارض دوران بارداری
تاثیر فشار خون بر بارداری
فشار خون بالا حدود 10 درصد از تمام بارداری‌ها را پیچیده میکند. انواع مختلفی از این بیماری در دوران بارداری وجود دارد که از خفیف تا جدی متغیر است. اشکال مختلف فشار خون در دوران بارداری عبارتند از:
- فشار خون مزمن: این فشار خون قبل از بارداری وجود دارد.
- فشار خون بارداری: این نوع از فشار خون در قسمت آخر بارداری وجود دارد.
- پره اکلامپسی: این یک وضعیت خطرناک است. پره اکلامپسی معمولا در نیمه دوم بارداری ایجاد میشود و منجر به فشار خون بالا، پروتئین در ادرار و تورم عمومی در فرد باردار میشود. این وضعیت میتواند سایر اندام‌های بدن را تحت تاثیر قرار دهد و باعث تشنج (اکلامپسی) شود.
- فشار خون بالا همراه با پره اکلامپسی: افراد بارداری که فشار خون مزمن دارند در معرض افزایش خطر ابتلا به پره اکلامپسی هستند.
پزشک در طول قرارهای قبل از زایمان به طور مرتب فشار خون شما را بررسی میکند. اما اگر در مورد فشار خون خود نگرانی دارید، حتما با پزشک خود صحبت کنید.
علائم فشار خون بالا
اکثر افراد مبتلا به این بیماری هیچ علائمی ندارند، حتی اگر فشار خون به سطوح خطرناکی برسد. شما می‌توانید سالها بدون هیچ علامتی این بیماری را داشته باشید.
برخی از افراد مبتلا به فشار خون بالا ممکن است موارد زیر را داشته باشند:
- سردرد
- تنگی نفس
- خونریزی بینی
با این حال، این علائم خاص نیستند. آنها معمولا تا زمانی که فشار خون بالا به مرحله شدید یا تهدید کننده زندگی نرسد، رخ نمی‌دهند.
چگونه بفهمیم فشار خون دارم؟
فشار خون بالا معمولا علائمی ایجاد نمی‌کند. تنها راه برای تشخیص این عارضه، این است که پزشکتان آن را اندازه گیری کند. اعداد خود را بدانید تا بتوانید تغییراتی را ایجاد کنید که به جلوگیری یا محدود کردن آسیب کمک کند.
عوامل خطر
در صورت داشتن هر یک از عوامل زیر، احتمال ابتلای شما به این بیماری افزایش می‌یابد:
- اضافه وزن
- ورزش نکردن به اندازه کافی
- سنین بالای 55 سال
- جنسیت و نژاد
- اعضای خانواده مبتلا به فشار خون بالا، بیماری قلبی عروقی یا دیابت باشند
- خوردن غذاهای سرشار از سدیم (نمک)
- استفاده از سیگار یا محصولات تنباکو
- مصرف بیش از حد الکل
چگونه فشار خون بالا تشخیص داده میشود؟
از آنجایی که این عارضه علائمی ندارد، پزشک باید فشار خون شما را با کاف فشار خون بررسی کند. پزشکان معمولا فشار خون شما را در هر چکاپ یا قرار ملاقات سالانه بررسی می‌کنند. اگر در دو نوبت یا بیشتر، فشار خون بالا را نشان دهید، ممکن است پزشک به شما بگوید که فشار خون بالا دارید. به طور کل با روش‌های زیر میتوان فشار خون بالا را تشخیص داد:
- ساده‌ترین روش اندازه‌گیری با فشارسنج (در خانه یا مطب) است. اگر عدد فشار مداوم بالا باشد (نه فقط یک بار)، ممکن است تشخیص فشار خون بالا داده شود.
- گاهی برای تعیین نوع (اولیه یا ثانویه)، بررسی‌هایی مانند آزمایش خون، بررسی عملکرد کلیه، یا سایر تست‌های مرتبط انجام میشود.
چه داروهایی برای درمان فشار خون بالا استفاده می شود؟
چهار دسته از داروها در هنگام شروع درمان خط اول (موثرترین و معمول‌ترین تجویزها) در نظر گرفته میشوند. گاهی اوقات داروهای دیگر با این داروهای خط اول برای مدیریت بهتر این بیماری همراه می شوند. داروهای خط اول کاهش دهنده فشار عبارتند از:
- مهارکننده‌های آنزیم مبدل آنژیوتانسین (ACE)
- مسدود کننده‌های گیرنده آنژیوتانسین II (ARBs)
- مسدود کننده‌های کانال کلسیم
- دیورتیک‌ها (قرص های آب یا مایع)
با پزشک خود در مورد عوارض و مشکلات احتمالی هنگام مصرف داروی فشار خون صحبت کنید. در دوران بارداری باید از مصرف برخی داروها خودداری کنید. اگر دچار عوارض جانبی شدید، با پزشک خود تماس بگیرید، ممکن است دوز شما را تغییر دهند یا داروی دیگری را تجویز کند. مصرف دارو را به تنهایی و بدون دستور پزشک قطع نکنید.
آیا می توانم از فشار خون بالا جلوگیری کنم؟
کارهای خاصی وجود دارد که می‌توانید برای کمک به کاهش خطر ابتلا به این عارضه انجام دهید. اینها شامل تغذیه سالم، انجام مقدار مناسب ورزش و مدیریت مصرف نمک است.
کاهش خطر ابتلا به این بیماری
خوشبختانه، کارهای خاصی وجود دارد که می‌توانید برای کمک به کاهش خطر ابتلا به فشار خون بالا انجام دهید. برخی از این موارد عبارت‌اند از:
- درست غذا بخورید: یک رژیم غذایی سالم گام مهمی در حفظ فشار خون طبیعی است. رژیم غذایی DASH بر افزودن میوه‌ها، سبزیجات و غلات کامل به رژیم غذایی شما تاکید دارد و میزان مصرف سدیم را کاهش می‌دهد.
- وزن مناسب داشته باشید: هدف از داشتن رژیم غذایی کاهش وزن سالم و حفظ آن است. کاهش وزن همراه با رژیم غذایی سالم و ورزش به کاهش فشار خون به سطوح سالم کمک میکند.
- مصرف نمک را کاهش دهید: توصیه به نمک در رژیم غذایی شما این است که کمتر از 1500 میلی گرم سدیم در روز مصرف کنید. برای جلوگیری از فشار خون بالا، باید میزان نمک مصرفی خود را کمتر از این مقدار نگه دارید. فراموش نکنید که اکثر غذاهای رستورانی (به ویژه فست فودها) و بسیاری از غذاهای فرآوری شده و منجمد حاوی مقادیر زیادی نمک هستند. از گیاهان و ادویه‌هایی که نمک ندارند برای طعم دادن به غذا استفاده کنید.
- فعال باشید: حتی فعالیت‌های فیزیکی ساده، مانند پیاده روی، می تواند فشار خون و وزن شما را کاهش دهد.
- مصرف به اندازه الکل: نوشیدن بیش از دو نوشیدنی در روز (برای مردان) و یک نوشیدنی در روز (برای زنان) می تواند فشار خون را افزایش دهد.
در صورت ابتلا به این بیماری چه کاری باید انجام دهم؟
اگر پزشک فشار خون بالا را در شما تشخیص داده باشد، با شما در مورد هدف توصیه شده فشار خون صحبت خواهد کرد. آنها ممکن است به شما پیشنهاد دهند که:
- فشار خون خود را به طور منظم با فشارسنج خانگی چک کنید
- غذاهای سالم و کم نمک و چربی بخورید
- به بهترین وزن بدن خود برسید و آنرا حفظ کنید
- نوشیدن الکل را متوقف یا محدود کنید (بیش از دو نوشیدنی برای مردان و کمتر از یک نوشیدنی در روز برای زنان)
- فعالیت بدنی بیشتری داشته باشید
- ترک سیگار و محصولات تنباکو
- روی مدیریت خشم و مدیریت استرس کار کنید
رژیم غذایی برای مدیریت فشار خون
غذاهایی بخورید که چربی، نمک و کالری کمتری دارند، مانند شیر بدون چربی یا یک درصد، سبزیجات و میوه‌های تازه، و برنج و پاستا سبوس دار. (از پزشک خود بخواهید لیست دقیق تری از غذاهای کم سدیم را به شما ارائه دهد.)
از طعم دهنده‌ها، ادویه‌ها و گیاهان برای خوش طعم کردن غذاها بدون استفاده از نمک استفاده کنید. توصیه بهینه برای نمک در رژیم غذایی، کمتر از 1500 میلی گرم سدیم در روز است. فراموش نکنید که اکثر غذاهای رستورانی (به ویژه فست فودها) و بسیاری از غذاهای فرآوری شده و منجمد، حاوی مقادیر زیادی نمک هستند. از گیاهان و ادویه‌هایی که نمک ندارند در غذاهای خود برای طعم دادن به غذا استفاده کنید.
همچنین مصرف غذاهای پرچرب مانند کره و مارگارین، سس های معمولی سالاد، گوشت های چرب، محصولات لبنی شیر کامل، غذاهای سرخ شده، غذاهای فرآوری شده یا فست فودها و تنقلات نمکی پرهیز کنید یا از مصرف آنها خودداری کنید.
شما باید از پزشک خود بپرسید که آیا باید پتاسیم را در رژیم غذایی خود افزایش دهید. در مورد رویکردهای غذایی برای توقف رژیم غذایی فشار خون بالا (DASH) با پزشک خود صحبت کنید. رژیم غذایی DASH بر افزودن میوه‌ها، سبزیجات و غلات کامل به رژیم غذایی شما و در عین حال کاهش میزان سدیم تاکید دارد. رژیم غذایی DASH سرشار از میوه‌ها و سبزیجات است که به طور طبیعی سدیم کمتری نسبت به بسیاری از مواد غذایی دیگر دارند. به همین دلیل رژیم غذایی DASH مصرف کمتر نمک و سدیم را آسان‌تر میکند.
اگر این شرایط را داشته باشم چه انتظاری می‌توانم داشته باشم؟
از آنجایی که فشار خون بالا در ابتدا علائم زیادی ایجاد نمی‌کند، احتمالا با تشخیص فشار خون بالا تفاوتی احساس نخواهید کرد. اما مهم است که دستورات پزشک خود را دنبال کنید تا فشار خون خود را پایین بیاورید تا در آینده باعث بیماری‌های جدی نشود.
فشار خون بالا چقدر طول می کشد؟
اگر فشار خون اولیه دارید، باید تا آخر عمر آن را مدیریت کنید و اگر فشار خون ثانویه دارید، فشار خون شما به احتمال زیاد پس از درمان مشکل پزشکی که باعث آن شده است، کاهش می‌یابد. اگر دارویی باعث بالا رفتن فشار خون شما شده است، مصرف دارویی دیگر ممکن است فشار خون شما را کاهش دهد.
چشم انداز فشار خون بالا چیست؟
اگر فشار خون خود را درمان نکنید، می توانید به شدت بیمار شوید. با این حال، اگر داروهایی را مصرف کنید که پزشک شما توصیه کرده است، می‌توانید فشار خون خود را مدیریت کنید. ورزش و خوردن غذاهای سالم نیز به کاهش فشار خون شما کمک میکند.
چگونه می‌توانم فعال‌تر باشم؟
قبل از افزایش فعالیت بدنی، ابتدا با پزشک خود مشورت کنید. از پزشک خود بپرسید که چه نوع و چه مقدار ورزش برای شما مناسب است.
فعالیت‌های هوازی مانند پیاده روی، دوچرخه سواری یا شنا را انتخاب کنید.
فعالیت خود را به آرامی شروع کنید و به تدریج آنرا را افزایش دهید. پنج بار در هفته به مدت 30 تا 45 دقیقه در هر جلسه یک برنامه منظم داشته باشید.
اگر تغییر سبک زندگی به کاهش فشار خون من کمک نکند، چه؟
اگر رژیم غذایی، ورزش و سایر تغییرات در شیوه زندگی برای کاهش فشار خون شما موثر نباشد. پزشک داروهایی را برای کمک به کاهش فشار خون شما پیشنهاد خواهد کرد. پزشک شما در هنگام تجویز داروهایی برای درمان فشار خون بالا، شرایط دیگری را که ممکن است داشته باشید. مانند بیماری قلبی یا کلیوی و سایر داروهایی که مصرف می‌کنید، در نظر می‌گیرد.
سخن پایانی از آرتا پیشرو
اگر فشار خون بالا را درمان نکنید، می تواند شما را در معرض خطر ابتلا به بیماری‌های جدی مانند حمله قلبی، نارسایی کلیه و سکته مغزی قرار دهد. اما اگر دستورالعمل های پزشک خود را دنبال کنید، می‌توانید فشار خون خود را مدیریت کنید. حتما داروهایی را که پزشک شما تجویز کرده است را طبق دستور مصرف کنید. مصرف آنها را ادامه دهید حتی اگر اعداد فشار خون شما شروع به کاهش در محدوده طبیعی کند. داشتن یک سبک زندگی سالم با خوردن غذاهای سالم، مراقبت از وزن و ورزش منظم نیز راه بسیار خوبی برای کمک به مدیریت فشار خون است.
ما در این مقاله از آرتا پیشرو، سعی کردیم تمامی موارد مرتبط با فشار خون بالا از جمله علائم، دلایل و راه‌های درمان آن را برای شما عزیزان توضیح دهیم. اگر شما هم تجربه‌ی این چنینی داشته‌اید و به سلامت توانسته‌اید از این بحران عبور کنید، حتما نظرات و تجربیات خود را برای ما بنویسید تا دیگران هم بتوانند از آنها نهایت استفاده را ببرند.
مطالب بسیار آموزنده بوده متشکرم
پایدار و سلامت باشین.
مطالب بسیار آموزنده و کامل و جامع بود مانا باشید
با تشکر از توجه شما، هدف ما ارائه مطالب مفید برای سلامتی شما می باشد.